search
top

Βρεφική διατροφή: είναι μόνο θερμίδες, πρωτείνες και βάρος;

 

Τα τελευταία χρόνια έχει ανακαλυφθεί ότι κάθε μέρα το βρέφος που θηλάζει προσλαμβάνει από 4 εκατομμύρια έως 17 δισεκατομμύρια ζωντανά κύτταρα μέσα από το μητρικό γάλα. Τα βρέφη καταπίνουν χιλιάδες με εκατομμύρια ζωντανά κύτταρα σε κάθε τους θηλασμό. Το μητρικό γάλα περιέχει μια μεγάλη ποικιλία από ζωντανά κύτταρα, όπως κύτταρα άμυνας (λευκοκύτταρα, μακροφάγα), επιθηλιακά κύτταρα και αρχέγονα πολυδύναμα κύτταρα (stem cells). Τίποτε από τα παραπάνω δεν περιέχεται στα υποκατάστατα μητρικού γάλακτος για βρέφη. Τα κύτταρα αυτά αλλάζουν συνεχώς, ως αποτέλεσμα μιας διαρκούς αμφίδρομης επικοινωνίας ανάμεσα στην μητέρα και το μωρό της μέσω του θηλασμού και του μητρικού γάλακτος. Για παράδειγμα, έχει αποδειχθεί ότι οι ανοσολογικοί παράγοντες που περιέχονται στο μητρικό γάλα αλλάζουν διαρκώς, ως απάντηση στην κατάσταση του βρέφους, όπως όταν αυτό περνάει μια λοίμωξη, ίωση ή κρυολόγημα. Με ποιον μηχανισμό μπορεί να γίνεται αυτό;

Υπάρχει ο κλασσικός μηχανισμός, που σκέφτονταν οι ερευνητές έως τώρα: το μωρό παθαίνει μια λοίμωξη, μεταδίδει αυτήν την λοίμωξη μέσα από το αναπνευστικό ή/ και το γαστρεντερικό σύστημα στην μητέρα του – με το σάλιο του, βήχα, διάρροια, μολυσμένα αντικείμενα – , εκείνη κάνει ανοσολογική απάντηση στην συγκεκριμένη λοίμωξη, συγκεκριμένα λευκά αιμοσφαίρια και ανοσολογικοί παράγοντες αθροίζονται στο γάλα της και μεταφέρονται στο μωρό της, βοηθώντας το να αντιμετωπίσει επιτυχώς την λοίμωξη. Αλλά οι ερευνητές επισημαίνουν πλέον ότι ο κύκλος της απάντησης γίνεται και άμεσα στο στήθος: το μωρό την ώρα που θηλάζει και πιθανώς μέσω ανάστροφης ροής γάλακτος στους γαλακτοφόρους πόρους μεταδίδει μικρόβια και ιούς προς τη μητέρα, από εκεί μπαίνουν μέσα από τις επιθηλιακά κύτταρα των κυψελίδων του μαστού στο αίμα της μητέρας, η οποία αντιδρά με ανοσολογική απάντηση και εμπλουτισμό του γάλακτός της με στοιχεία άμυνας που επιστρέφουν στο μωρό πίσω και πάλι μέσω του θηλασμού.

Έρευνες έχουν δείξει ότι κατά την διάρκεια μιας λοίμωξης του βρέφους ανευρίσκεται αυξημένος αριθμός λευκοκυττάρων και μακροφάγων στο γάλα της μητέρας του, ενώ ο αριθμός τους μειώνεται σημαντικά με την ανάρρωση. Έρευνα σε βρέφη νοσηλευμένα στο νοσοκομείο με βρογχιολίτιδα έδειξε ότι το γάλα των μητέρων τους κατά τις μέρες της αρρώστιας του μωρού είχε σημαντικά μεγαλύτερο αριθμό ζωντανών κυττάρων, και τα κύτταρα αυτά έδειχναν μια στοχευμένη, εξειδικευμένη απάντηση κυτταροκινών ενάντια στον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό, τον ιό δηλαδή που προκαλεί την βρογχιολίτιδα. Το μητρικό γάλα λοιπόν ενεργοποιείται άμεσα σε ανοσορυθμιστικά στοιχεία σε απάντηση σε οξεία νόσο του βρέφους.

Ένα βρέφος που δεν θήλασε καθόλου δεν έλαβε από την μητέρα του κατά τον πρώτο χρόνο της ζωής του από 16 δισεκατομμύρια έως και 28 τρισεκατομμύρια ζωντανά κύτταρα, σε σύγκριση με ένα βρέφος που θήλασε σε όλον τον πρώτο χρόνο της ζωής του. Είναι γνωστό ότι ένας ενήλικας αποτελείται από περίπου 100 τρισεκατομμύρια κύτταρα. Το ποσό των ζωντανών, λειτουργικών κυττάρων, που για μυστήριους έως τώρα λόγους προσφέρει μια μητέρα στο παιδί της κατά τον πρώτο χρόνο της ζωής του – αλλά και αργότερα – δεν είναι καθόλου αμελητέο. Από την γέννηση του ανθρώπου έως τον 12ο μήνα της ζωής το βάρος του εγκεφάλου του τριπλασιάζεται. Το ανοσοποιητικό του σύστημα είναι ανώριμο και φτάνει στα επίπεδα του ενήλικα μόνο από την ηλικία των 5 ετών και έπειτα. Τα κύτταρα αυτά πιθανόν να βοηθούν συμπληρωματικά στην διαμόρφωση των οργάνων του βρέφους, στην ωρίμανση του ανοσοποιητικού του συστήματος, στην αναγέννηση των ιστών του. Έρευνα σε ζώα δείχνει ότι τα λευκά αιμοσφαίρια από το γάλα της μητέρας μπορεί να απορροφώνται μέσα από τον βλεννογόνο του εντέρου του μωρού, να περνούν στην κυκλοφορία του αίματός του και από εκεί σε διάφορα όργανα του σώματός του, συνεισφέροντας σε προστασία και ανάπτυξη της άμυνας.

Μένουν να αποδειχθούν πολλά σε αυτήν την καταπληκτική ιστορία: αυτά τα αρχέγονα πολυδύναμα κύτταρα που παίρνει το παιδί από το μητρικό γάλα λειτουργούν ως «συνεχής μεταμόσχευση»; «Μεταμοσχεύονται» σε όργανα του βρέφους, συνεισφέροντας στην ομοιόστασή τους, στην ανάπτυξη, την επιδιόρθωση βλαβών ή στην ικανότητα αναγέννησης των ιστών; Αυτό το φαινόμενο της αμοιβαίας ανταλλαγής πολυδύναμων κυττάρων από το βρέφος στην μητέρα και το ανάποδο έχει επιβεβαιωθεί ότι συμβαίνει μέσω του πλακούντα κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης. Μπορεί αυτή η διαδικασία να συνεχίζεται και μετά την γέννηση μέσω του μητρικού θηλασμού; Είναι ο θηλασμός το «4ο τρίμηνο» της εγκυμοσύνης, η άρρηκτη συνέχειά της; Αξίζει να σημειωθεί ότι οι πιθανότητες καλύτερης ανοχής του μοσχεύματος και επιτυχίας της μεταμόσχευσης οργάνου από μια μητέρα προς το παιδί της έχει αποδειχθεί να είναι καλύτερες αν εκείνο είχε θηλάσει τη μητέρα του ως βρέφος.

Ο θηλασμός λοιπόν δεν είναι για πέταμα με την πρώτη ευκαιρία και για ψύλλου πήδημα, και η βρεφική διατροφή δεν είναι μόνο θερμίδες και γραμμάρια.

 

Πηγή: Hassiotou F et al. Cells in human milk: state of science. Journal of Human Lactation 2013; 29(2) 171 – 182

 

Μετάφραση/ Σχολιασμός: Στέλιος Παπαβέντσης MBBS MRCPCH DCH IBCLC 2013

 

Σχετικά Άρθρα

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

top
Όροι Χρήσης | Εμπιστευτικότητα | Πνευματικά Δικαιώματα | Login