search
top

Εταιρίες βρεφικών γαλάτων και προώθηση στο διαδίκτυο

H κυριάρχηση του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης οδηγεί σε καινούργιες ευκαιρίες, αλλά και σε καινούργιες προκλήσεις για την προστασία, την προώθηση και την υποστήριξη του μητρικού θηλασμού. Πλέον και στην Ελλάδα, η πληροφόρηση μέσα από blogs, ιστοσελίδες, facebook, twitter, φόρουμ, applications σε κινητά και τάμπλετ και άλλα είναι καθημερινή πρακτική για σημαντική μερίδα των εγκύων και των νέων γονιών. Τα μηνύματα που λαμβάνουν μέσα από αυτά μπορεί να επηρεάζουν σημαντικά τις αποφάσεις τους σε σχέση με τις επιλογές σίτισης των βρεφών.

Παράλληλα με ένα δυναμικό διαδικτυακό κίνημα συνειδητοποιημένων μητέρων, επαγγελματιών υγείας και οργανώσεων φιλικών προς τον μητρικό θηλασμό, η βιομηχανία παραγωγής επεξεργασμένου γάλακτος για βρέφη έχει επενδύσει τα τελευταία χρόνια σημαντικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ώστε να προωθήσει τα προιόντα της. Σε πολλές περιπτώσεις η διαφήμιση των υποκατάστατων μητρικού γάλακτος μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι για τις εταιρίες ευκαιρία για να παρακάμψουν τους περιορισμούς μάρκετινγκ που επιβάλλει ο Διεθνής Κώδικας Εμπορίας Υποκατάστατων Μητρικού Γάλακτος.

Ο Διεθνής Κώδικας, που υιοθετήθηκε από την Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας το 1981, έχει σκοπό να προστατεύσει την διατροφή των βρεφών και μικρών παιδιών. Μέσα στις διατάξεις του, απαγορεύεται οποιαδήποτε μορφή άμεσης προώθησης των υποκατάστατων μητρικού γάλακτος προς τους γονείς από τους κατασκευαστές τους. Η Απόφαση της ίδιας Συνέλευσης 54.2 εκφράζει ανησυχία για την χρήση νέων επικοινωνιακών μεθόδων από τις εταιρίες, συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρονικών, και καλεί τις κυβερνήσεις όλων των χωρών να ισχυροποιήσουν νομικούς και ελεγκτικούς μηχανισμούς ώστε να διασφαλιστεί η τήρηση του Κώδικα σε όλες τις μορφές μέσων ενημέρωσης και επικοινωνίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Διεθνής Κώδικας ψηφίστηκε με την συγκατάθεση της βιομηχανίας βρεφικών γαλάτων. Ακόμα και σε χώρες που επέλεξαν ο Κώδικας να μην έχει νομική ισχύ – όπως στην δική μας – , οι πολυεθνικές εταιρίες γαλάτων δεν απαλλάσσονται από την υποχρέωσή τους έναντι του Διεθνούς Κώδικα και υποχρεούνται να ελέγχουν τις πρακτικές προώθησης των προιόντων τους, σύμφωνα με τις αρχές του Κώδικα. Οι εταιρίες βρεφικών γαλάτων στην Ελλάδα δεν έχουν απλά υποχρέωση να ακολουθούν την εθνική και ευρωπαική νομοθεσία, αλλά έχουν υπογράψει υποχρέωση για την τήρηση όλου του Διεθνούς Κώδικα.

Ανάμεσα στα άρθρα του ο Διεθνής Κώδικας απαγορεύει την διανομή εκπαιδευτικού υλικού για τον θηλασμό προερχόμενου από τις εταιρίες προς το ευρύ κοινό, την διανομή δώρων, δειγμάτων και κουπονιών προς τους γονείς, την παροχή συμβουλευτικής προς τους γονείς από επαγγελματίες υγείας ή άλλα άτομα που πληρώνονται και αποτελούν προσωπικό της εταιρίας, την προώθηση βρεφικού γάλακτος μέσα από το σύστημα υγείας και τους επαγγελματίες υγείας.

Οι περισσότερες εταιρίες βρεφικών γαλάτων, διεθνώς αλλά και στην Ελλάδα, έχουν πλέον τις δικές τους επίσημες ιστοσελίδες, σελίδες στο facebook και δικές τους εφαρμογές σε κινητά τηλέφωνα και τάμπλετ. Επιπλέον, σπονσοράρουν portal υγείας και άρθρα σχετικά με την βρεφική και παιδική διατροφή.

Μέσα από όλους αυτούς τους τρόπους οι εταιρίες παρουσιάζουν άμεσα προς το ευρύ κοινό θέματα πληροφόρησης σχετικά με τον μητρικό θηλασμό και την βρεφική διατροφή, άμεση συμβουλευτική με ερωτήσεις και απαντήσεις, δυνατότητα για να προμηθευτεί κάποιος κουπόνια, ειδικές προσφορές, δωρεάν δείγματα, λίστες «ειδικών» στην διατροφή επαγγελματιών υγείας ή δημιουργούν διαδικτυακές κοινότητες όπου η άμεση επαφή με τους γονείς διαιωνίζεται και το μήνυμα προώθησης των προιόντων τους επεκτείνεται. Αντίθετα, ελάχιστη ή ανύπαρκτη είναι η πληροφόρηση για τους κινδύνους της τεχνητής διατροφής των βρεφών, για την αρνητική επίδραση στον θηλασμό από την εισαγωγή μπιμπερό ξένου γάλακτος, και για την δυσκολία επιστροφής στον αποκλειστικό θηλασμό, όπως επιτάσσει ο Διεθνής Κώδικας.

Ίσως η χειρότερη μορφή διαδικτυακής επιρροής των γονιών από τις εταιρίες βρεφικών γαλάτων έχει να κάνει με άρθρα και πληροφορίες σε blog που σπονσοράρονται υπόγεια από εταιρίες. Σε αυτές τις μορφές επικοινωνίας δεν υπάρχει νομική υποχρέωση για να δηλώσει ο συγγραφέας ή ο ιδιοκτήτης του portal την άμεση ή έμμεση οικονομική του σχέση και εξάρτηση με συγκεκριμένες εταιρίες. Οι γονείς θα πρέπει να ελέγχουν με κριτική διάθεση τις πληροφορίες που βλέπουν στο διαδίκτυο, και ιδιαίτερα να ψάχνουν για ανεξάρτητες και ενυπόγραφες αναφορές από επαγγελματίες υγείας, και όχι άρθρα και πληροφορίες χωρίς το όνομα του συγγραφέα ή χωρίς ξεκάθαρο αποκλεισμό υπόγειων οικονομικών διαδρομών που οδηγούν στην συγγραφή αυτών των αποσπασμάτων.

Η επιρροή αυτών των πρακτικών στο ευρύ κοινό είναι πλέον τεράστια. Το πεδίο της προώθησης των βρεφικών γαλάτων έχει ήδη μεταφερθεί στο διαδίκτυο, το οποίο για τις εταιρίες έρχεται πλέον στην πρώτη θέση για την διαφήμιση των προιόντων τους, ακόμα και πάνω από την τηλεόραση, τα περιοδικά και το σύστημα υγείας. Σε διεθνές επίπεδο, είναι επείγουσα ανάγκη να υιοθετηθεί καινούργια Απόφαση της Παγκόσμιας Συνέλευσης Υγείας που θα εξειδικεύει τους περιορισμούς που απαιτούνται και τους ελεγκτικούς μηχανισμούς για την αποσαφήνιση των ενεργειών των εταιριών που υποσκάπτουν τον μητρικό θηλασμό μέσα από το διαδίκτυο. Στην Ελλάδα, χρειαζόμαστε επείγουσα ευαισθητοποίηση της πολιτείας για το θέμα της βρεφικής διατροφής, πλήρη νομοθετική υιοθέτηση του Διεθνούς Κώδικα, δημιουργία αποτελεσματικών και εξειδικευμένων ελεγκτικών μηχανισμών για την τήρηση του Κώδικα στο σύστημα υγείας, στα συμβατικά μέσα ενημέρωσης και στο διαδίκτυο. Οι επαγγελματίες υγείας έχουν χρέος να ενημερώνουν τους γονείς να αναζητούν αξιόπιστες πληροφορίες σε συγκεκριμένες διαδικτυακές παραπομπές που είναι ανεξάρτητες και ελεύθερες εμπορικών συμφερόντων.

 

Έρευνα αναφοράς: Abrahams SW. Milk and Social Media: Online Communities and the International Code of Marketing of Breast-milk Substitutes. Journal of Human Lactation 28(3) 400 – 406.

 

Στέλιος Παπαβέντσης MRCPCH DCH IBCLC 2012

Σχετικά Άρθρα

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

top
Όροι Χρήσης | Εμπιστευτικότητα | Πνευματικά Δικαιώματα | Login