search
top

Στον κουβά του “δεν έχω γάλα”

 

Κοριτσάκι γεννήθηκε φυσιολογικά και τελειόμηνα με βάρος γέννησης 3030γρ. Η αδερφή της, 3 ετών, είχε πιει μητρικό γάλα με μπιμπερό μέχρι την ηλικία των 18 μηνών. Είχα δει πρώτη φορά τη μεγάλη σε ηλικία 4 μηνών, όταν και έπινε αποκλειστικά μητρικό γάλα με τη μητέρα να κάνει τακτικές αντλήσεις με θήλαστρο. Κατά τις πρώτες εβδομάδες μετά την γέννηση, όταν και δεν το παρακολουθούσα, η μητέρα προσπαθούσε με άμεσο θηλασμό αλλά η μικρή δεν μπορούσε να πιάσει καλά το στήθος. Τελικά είχαν καταλήξει σε μπιμπερό και άντληση γάλακτος με νοσοκομειακό θήλαστρο. Όταν τους είδα κάναμε προσπάθεια μήπως το ξαναπιάσει αλλά πλέον το βρέφος είχε συνηθίσει στα μπιμπερό και δεν υπήρξε επιτυχία.

Οι γονείς ήταν πολύ ενημερωμένοι σε θέματα θηλασμού. Έγιναν όλες οι πρακτικές που ευοδώνουν την εγκατάσταση του θηλασμού κατά την παραμονή στο μαιευτήριο και κατά τις πρώτες μέρες στο σπίτι – αποκλειστικός θηλασμός, θηλασμός αμέσως με τη γέννηση, rooming in, όχι πιπίλες μπουκάλια, σωστή τοποθέτηση με θέσεις χιαστί και μασχάλης κα. Παρόλα αυτά το μωρό έχασε αρκετό βάρος – βάρος εξόδου 2750γρ, περίπου 9% απώλεια βάρους από το βάρος γέννησης, και βάρος κατά την πρώτη εξέταση στο ιατρείο 2 ημέρες μετά στάσιμο στα 2750γρ. Ήταν γνωστό από το πρώτο παιδί ότι η μητέρα έχει μεγάλες θηλές. Κατά την εκτίμηση θηλασμού διαπιστώθηκε ότι υπήρχε ανατομικό mismatch, δηλαδή το στόμα του μωρού στις 6 ημέρες από την γέννηση ήταν αρκετά μικρό σε σχέση με τη θηλή, οπότε κατά την σύλληψη έπιανε την άκρη της θηλής και όχι θηλαία άλω, με αποτέλεσμα σε συμπεριφορά στο στήθος να καταπίνει λίγο στην αρχή και έπειτα να ατονεί και να κοιμάται πάνω στο στήθος σχετικά γρήγορα με μη θρεπτικό πιπίλισμα.

Ήταν φανερό ότι αυτή ήταν η αιτία που και στο πρώτο παιδί ο άμεσος θηλασμός δεν είχε επιτυχία. Επομένως καταστρώσαμε σε συνεργασία με τους γονείς ένα πλάνο έτσι ώστε και το μωρό να τραφεί επαρκώς κατά τις επόμενες εβδομάδες, να έχει έναν ρυθμό ανάπτυξης, και η παραγωγή της μητέρας σε γάλα να διατηρηθεί και να αυξηθεί, και να μην χαθεί ο άμεσος θηλασμός, μέχρις ότου να μεγαλώσει ικανοποιητικά το στόμα του μωρού ώστε πλέον να μπορεί να πιάσει καλύτερα τη θηλή και το στήθος της μητέρας του. Στις περιπτώσεις αυτές η σύλληψη του στήθους γίνεται καλύτερη ολοένα με τις εβδομάδες και συνήθως περί τους 2 μήνες από την γέννηση, εφόσον το παιδί μεγαλώνει ικανοποιητικά, έχει μεγαλώσει η στοματική του ανατομία για να κάνει καλύτερη σύλληψη και πιο αποτελεσματική απομύζηση γάλακτος με το στόμα του.

archadarchad-2

Το πλάνο περιλάμβανε να μην μπερδευτεί καθόλου το μωρό με πιπίλα μπιμπερό και τεχνητές θηλές, να θηλάζει αποκλειστικά με τα πρώτα σημάδια πείνας του βρέφους, να το ξυπνάει στις 3-4 ώρες το αργότερο για να ξαναθηλάσει, να χρησιμοποιεί κυρίως θέσεις χιαστί και μασχάλης, να κάνει αλλαγές πλευράς στήθους σε κάθε γεύμα όταν σταματάει να καταπίνει, να κάνει η μητέρα εξτρά αντλήσεις με καλό νοσοκομειακό διπλής άντλησης θήλαστρο ώστε να διατηρεί και να αυξάνει την παραγωγή της – που κινδύνευε να μειωθεί λόγω της μη αποτελεσματικής απομάκρυνσης γάλακτος από το μωρό, χορήγηση εξτρά top up μητρικού γάλακτος με 20ml σύριγγα στο βρέφος μέσα στην ημέρα, καλή διατροφή και ενυδάτωση της μητέρας, και τακτική παρακολούθηση, που πάντα πρέπει να περιλαμβάνει 3 πτυχές – πως είναι η μητέρα, θηλές, στήθος, παραγωγή, ψυχολογία, υποστήριξη, πως είναι το βρέφος, ίκτερος, σωματική αύξηση κα, και πως είναι ο θηλασμός, εκτίμηση τεχνικής, αποτελεσματικότητας απομύζησης γάλακτος κα.

Αρχικά από τη μητέρα ζητήθηκαν 4 αντλήσεις ανά 24ωρο ενώ ο πατέρας έδινε εξτρά από τον άμεσο θηλασμό 4 φορές το 24ωρο μητρικό γάλα σε σύριγγα 30-40ml, με συγχρονισμό για οικονομία χρόνου και ενέργειας – άντληση η μητέρα κάθε φορά που ο πατέρας έδινε την σύριγγα. Κατά τις επόμενες εβδομάδες η πρόσληψη βάρους του μωρού ήταν αργή αλλά σταθερή, ενώ παρέμενε υγιέστατη, και σταδιακά μειώθηκε ο συνδυασμός άντλησης – top up από 4 σε 3, σε 2 και 1 φορά το 24ωρο μέχρι το σαράντισμα του μωρού. Στους δύο μήνες από την γέννηση το ενοικιαζόμενο θήλαστρο είχε επιστραφεί, αντλήσεις και εξτρά γάλα  είχαν τελειώσει και η μικρή θήλαζε αποκλειστικά στο στήθος της μητέρας της κατά απαίτηση, με αποτελεσματική απομύζηση γάλακτος, μεγαλύτερο στόμα που έπιανε και θηλαία άλω. Από 2 μέχρι 6 μηνών η μικρή συνέχισε με αποκλειστικό θηλασμό και πήγαινε κάθε μήνα και καλύτερα, με πρόσληψη βάρους που έφτασε την 50η εκατοστιαία θέση στο βάρος κατά τα πρότυπα ανάπτυξης ΠΟΥ και ύψος που πάντα βρισκόταν λίγο πάνω από την 50η εκατοστιαία θέση.

Υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις όπου η δυάδα θηλάζουσας – βρέφους ταλαιπωρείται αρχικά από ανατομικό mismatch θηλής – στόματος. Συμβαίνει εάν οι θηλές τις μητέρας είναι μεγάλες και ευμεγέθεις, ή ακόμα εάν το μωρό είναι μικρό σε μέγεθος, λόγω προωρότητας ή υπολλειπόμενης ενδομήτριας ανάπτυξης, ή ακόμα εάν το μωρό έχει κάποιο ανατομικό θέμα στην στοματική περιοχή όπως μικρογναθία, μικρογλωσσία κα. Η περίπτωσή μας, όπως και όλες οι άλλες πιθανές αιτίες ανατομικού mismatch συνήθως πέφτουν στο καλάθι του «δεν είχα γάλα», κάτι που παραλίγο να γίνει με το πρώτο παιδί της περίπτωσης, όταν και η μητέρα κατάφερε τουλάχιστον να δίνει το γάλα της σε μπιμπερό. Σε αρκετές περιπτώσεις που μητέρες μένουν με την εντύπωση ότι δεν είχαν γάλα ή «το γάλα ήταν κακής ποιότητας» είναι ουσιαστικά περιπτώσεις κακής τεχνικής θηλασμού κατά τις κρίσιμες πρώτες εβδομάδες, κακής σύλληψης και τοποθέτησης, και αδιάγνωστων ανατομικών θεμάτων, που με κατάλληλη αντιμετώπιση, είναι παροδικά προβλήματα και μπορούν να λυθούν με την πάροδο του χρόνου.

Όταν έχει γίνει πλήρης εκτίμηση θηλασμού και γνωρίζουμε ποιο είναι ακριβώς το πρόβλημα που ένα μωρό δεν παίρνει πολύ βάρος με αποκλειστικό θηλασμό, μπορούμε να είμαστε πιο ελαστικοί με τον ρυθμό πρόσληψης. Στην περίπτωση των μεγάλων θηλών και του υγιέστατου βρέφους μια αργή και σταθερή πρόσληψη αρχικά αρκεί, έτσι ώστε να δοθεί χρόνος με υπομονή για να καταφέρουν τελικά μητέρα και βρέφος άμεσο επιτυχημένο θηλασμό, όπως και έγινε από τους δύο μήνες και έπειτα. Δεν είναι αγώνας δρόμου ούτε υπάρχουν άκαμπτοι κανόνες τυφλοσούρτες. Δεν είναι όλα τα νεογέννητα κατασκευασμένα πανομοιότυπα από το ίδιο εργοστάσιο ούτε όλες οι δυάδες μητέρας βρέφους με τις ίδιες δυναμικές. Δεν είναι το βάρος ο μόνος παράγοντας που θα αξιολογηθεί αλλά πολλά πολλά άλλα από έναν καλό παιδίατρο.

Υπάρχουν νεογνά που ανακτούν το βάρος γέννησης, για χίλιους δυο μη σημαντικούς ή αναστρέψιμους λόγους, πιο αργά από τα άλλα, και στις 15-18 ή 20 μέρες από τη γέννα, και η πλήρης αξιολόγηση και η παρακολούθηση δείχνει τελικά ότι δεν υπήρχε κανένα θέμα.

Υπάρχουν βέβαια και νεογνά που δεν ανακτούν το βάρος γέννησης γιατί υπάρχουν λανθασμένες πρακτικές και τεχνικές θηλασμού και γιατί πρέπει αν αυξηθεί η αποτελεσματικότητα του θηλασμού.

Και υπάρχουν και νεογνά που δεν ανακτούν έγκαιρα το βάρος γέννησης γιατί υποβόσκει από κάτω σοβαρό πρόβλημα υγείας – του παιδιού ή της μητέρας που θηλάζει.

Για όλα αυτά απαιτείται σωστή, έγκαιρη αλλά όχι υπερβολική χωρίς λόγο παρακολούθηση με πλήρη εκτίμηση θηλασμού, και δεκάδων παραγόντων, ΕΝΑΣ μόνο από τους οποίους είναι το βάρος και η ανάκτηση του βάρους γέννησης.

Η κλινική ιατρική είναι τέχνη να βγάζεις σωστά συμπεράσματα αξιολογώντας πολύπλοκους οργανισμούς και δυάδες μητέρων βρεφών, όχι ξεροί τυφλοσούρτες πίνακες σε συγγράματα ή γραμμάρια ανά εβδομάδα που βρίσκει κανείς στο ίντερνετ.

Μια άλλη επισήμανση που προκύπτει από το περιστατικό είναι ότι καμία επιτυχία δεν μπορεί να υπάρξει αν δεν υπάρχει επαρκής ενημέρωση των γονιών, γνώση, υποστήριξη από το κοντινό περιβάλλον της μητέρας και στήριξη από την μεριά του πατέρα. Όλα αυτά ευτυχώς υπήρχαν και με το παραπάνω σε αυτήν την περίπτωση, κατά τις δύσκολες πρώτες εβδομάδες με το άγχος αν μεγαλώνει το μωρό, με άμεσο θηλασμό, αντλήσεις και σύριγγες.

Τέλος να επισημάνω το αυτονόητο, ότι σε τέτοια περιστατικά με ανατομικά θέματα είναι θεμελιώδες και κρίσιμο να μην δοθούν στο βρέφος ούτε πιπίλες ούτε μπιμπερό. Αν είχαν δοθεί στο μαιευτήριο ή στο σπίτι το παιχνίδι πάλι θα χανόταν, γιατί θα υπήρχε πλέον το αντίπαλο δέος, τα μωρά, που είναι έξυπνα, συνηθίζουν στην εύκολη καταναγκαστική ροή γάλακτος του μπιμπερό και επέρχεται φαύλος κύκλος να μην κάνουν δουλειά στο στήθος ή να αντιστέκονται να μπουν στο στήθος. Επίσης είναι θεμελιώδες κατά τις κρίσιμες εβδομάδες από την γέννηση να χρησιμοποιείται κατάλληλο θήλαστρο – δεν μπορεί να γίνεται διατήρηση ή αύξηση παραγωγής με χειροκίνητα ή αγοραστά ηλεκτρικά θήλαστρα, χρειάζεται ιδανικά διπλής αντλησης ενοικιαζόμενο νοσοκομειακό.

Για αυτήν την επιτυχημένη ιστορία μητρικού θηλασμού σίγουρα υπήρχαν ταυτόχρονα πολύ περισσότερες αποτυχημένες ιστορίες που αργά ή γρήγορα επικράτησε το μπιμπερό γιατί η μητέρα «δεν είχε γάλα» – χωρίς συχνά κανείς επαγγελματίας να έχει δει πως θηλάζει – , ενώ το υποκείμενο πρόβλημα, ανατομικό mismatch ή μεγάλες θηλές της μητέρας – μπορούσε να λυθεί επιτυχώς με κατάλληλη ενημέρωση, υποστήριξη, καθοδήγηση και υπομονή.

 

Στέλιος Παπαβέντσης MBBS MRCPCH DCH IBCLC 2016

Σχετικά Άρθρα

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

top
Όροι Χρήσης | Εμπιστευτικότητα | Πνευματικά Δικαιώματα | Login