search
top

Κατευθυντήριες γραμμές για κοιλιοκάκη

Τα παρακάτω αποτελούν μετάφραση των βασικών σημείων των κατευθυντήριων γραμμών για την κοιλιοκάκη ή δυσανεξία στην γλουτένη στα παιδιά, που δημοσιεύθηκαν από την Βritish Society of Paediatric Gastroenterologists και την οργάνωση Celiac UK. Η οπτική γωνιά είναι αυτή του γενικού παιδιάτρου.

Τι είναι κοιλιοκάκη ή δυσανεξία στην γλουτένη;


Πρόκειται όχι απλά για ένα νόσημα του γαστρεντερικού συστήματος αλλά για ένα συστηματικό νόσημα του ανοσοποιητικού συστήματος, όπου σε γενετικά ευαίσθητα άτομα (ισχυρή συσχέτιση με άτομα που έχουν τους HLA-DQ2 και DQ8 απλότυπους) η έκθεση στην γλουτένη εκλύει ποικίλες κλινικές εκδηλώσεις, όπως:
• Την κλασσική κοιλιοκάκη, όπου κυριαρχεί η εντεροπάθεια και η δυσαπορρόφηση (διάρροια, λίπος στα κόπρανα, απώλεια ή στασιμότητα βάρους, αναιμία από έλλειψη σιδήρου, διατεταμένη κοιλιά, απώλεια μυικής μάζας – wasting)
• Την μη κλασσική κοιλιοκάκη, όπου κυριαρχούν γενικότερα συμπτώματα χωρίς δυσαπορρόφηση (δυσκοιλιότητα, κοιλιακά άλγη κα)
Πόσο συχνή είναι η κοιλιοκάκη;
Στην Βρετανία υπολογίζεται ότι 1 στα 100 παιδιά έχουν την νόσο. Ωστόσο, εκτιμάται ότι το 90% των πασχόντων παιδιών δεν είναι διαγνωσμένη. Με αυτό το δεδομένο της σημαντικής υπο—διάγνωσης του προβλήματος, συνιστάται οι επαγγελματίες υγείας να έχουν χαμηλό ουδό στην απόφαση να διερευνήσουν ένα παιδί με κατάλληλα τεστ για την διάγνωση του νοσήματος.
Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλώνεται η κοιλιοκάκη;
Υπάρχει μεγάλο εύρος συμπτωμάτων, που μπορεί να συνυπάρχουν ή να υπάρχουν μεμονωμένα:
• Επίμονη διάρροια
• Ανεπαρκής πρόσληψη βάρους
• Ιδιοπαθές χαμηλό ανάστημα
• Κοιλιακά άλγη
• Διατεταμένη κοιλιά
• Δυσκοιλιότητα
• Δερματίτιδα
• Οστεοπόρωση
• Καθυστερημένη έναρξη εφηβείας
• Επίμονη ή χωρίς εξήγηση αναιμία
• Αφθώδης στοματίτιδα
• Επίμονα αυξημένες τρανσαμινάσες ήπατος
• Αδυναμία/ απώλεια μυικής μάζας
Ποια παιδιά έχουν μεγαλύτερη προδιάθεση για κοιλιοκάκη;
Παιδιά με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, με ανεπάρκεια IGA, με θυρεοειδοπάθεια, με σύνδρομο Down και Turner, με αυτοάνοση ηπατική νόσο και συγγενείς πρώτου βαθμού με άτομο με κοιλιοκάκη έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν τα ίδια κοιλιοκάκη.
Ποιο είναι το πρώτο διαγνωστικό τεστ που πρέπει να γίνεται σε παιδιά με υποψία κοιλιοκάκης;
Η πρώτη παρακλινική εξέταση που πρέπει να γίνει για να ελεγχθεί η πιθανότητα κοιλιοκάκης είναι η μέτρηση στο αίμα:
• Ολικής IGA
Και
• IGA anti-TTG αντισωμάτων
Πριν γίνει αυτή η εξέταση αίματος, θα πρέπει το παιδί να έχει εκτεθεί επαρκώς στην γλουτένη μέσα από την διατροφή του (15 γραμμάρια την ημέρα ή 2-3 γεύματα την ημέρα που περιέχουν γλουτένη).
Σε περίπτωση που η ολική IGA βρίσκεται χαμηλή ή τα anti-TTG βρίσκονται υψηλά, ο περαιτέρω έλεγχος πρέπει να περιλαμβάνει βιοψία λεπτού εντέρου, ή, σε κάποιες περιπτώσεις περαιτέρω εξειδικευμένο αιματολογικό έλεγχο ΕΜΑ/ HLA-DQ.
Εάν, μετά τον πρώτο παρακλινικό έλεγχο αρνητικό, το παιδί έχει συμπτώματα παρόλα αυτά που επιμένουν, θα πρέπει να γίνεται βιοψία εντέρου για την διάγνωση οροαρνητικής κοιλιοκάκης.
Σε ασυμπτωματικά παιδιά που έχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν την νόσο (βλέπε παραπάνω) συνιστάται να γίνεται έλεγχος του HLA-DQ8/ DQ2. Εάν βρεθούν θετικά, πρέπει τα παιδιά αυτά να παρακολουθούνται κλινικά και παρακλινικά τακτικά για την εκδήλωση κοιλιοκάκης.

Πως επιβεβαιώνεται η διάγνωση της κοιλιοκάκης;


Μόνο η παρουσία θετικών αντισωμάτων κοιλιοκάκης στο αίμα ΔΕΝ επιβεβαιώνει την διάγνωση.
Δεν συνιστάται δοκιμαστικός αποκλεισμός γλουτένης από την διατροφή του παιδιού, εάν δεν έχει επιβεβαιωθεί η διάγνωση και υπάρχει απλή υποψία.
Σε γενικές γραμμές τα παιδιά δεν πρέπει να ξεκινούν διατροφή ελεύθερη γλουτένης μόνο με βάση το τεστ αίματος αντισωμάτων.
Η επιβεβαίωση της διάγνωσης γίνεται με θετική βιοψία εντέρου, και σε κάποιες ειδικές περιπτώσεις, με πιο εξειδικευμένα τεστ αίματος χωρίς να γίνει βιοψία εντέρου.

Πως θεραπεύεται η κοιλιοκάκη;


Απαιτείται πλήρης αποκλεισμός της γλουτένης από την διατροφή του διαγνωσμένου παιδιού (gluten free diet, GFD), δηλαδή του παιδιού με παθολογική χαρακτηριστική εικόνα στην βιοψία εντέρου. Ο αποκλεισμός γίνεται εφ’ όρου ζωής. Τα οφέλη της GFD είναι:
• Λύση των συμπτωμάτων
• Ενίσχυση των οστών
• Λύση των ανεπαρκειών σε μέταλλα και ιχνοστοιχεία
• Βελτιωμένη πρόσληψη ύψους
• Μείωση της πιθανότητας για καθυστέρηση εφηβείας
• Μείωση της συχνότητας κάποιων καρκίνων του γαστρεντερικού
Μόνο τρόφιμα που περιέχουν κάτω από 20ppm γλουτένη είναι ελεύθερα γλουτένης. Οι οδηγίες στην Βρετανία έχουν γίνει πιο αυστηρές από το 2012. Ο νόμος καθορίζει τις προδιαγραφές για να μπορούν οι κατασκευαστές τροφίμων να αναγράφουν «ελεύθερο γλουτένης» στην ετικέτα.
Η βρώμη είναι ασφαλής για τους περισσότερους ασθενείς.

Τι πρέπει να κάνω εάν έχω παιδί με διαγνωσμένη κοιλιοκάκη;


Είναι πολύ σημαντικό να βρεθεί υποστήριξη από άλλες οικογένειες που έχουν παιδί με το νόσημα. Στην Βρετανία υπάρχει το Celiac UK (www.celiac.org.uk) . Στην Ελλάδα υπάρχει ο σύλλογος πασχόντων από κοιλιοκάκη http://www.koiliokaki.com/ όπου υπάρχει και οδηγός αγοράς κατάλληλων τροφίμων.

Ποιοι γιατροί πρέπει να ασχολούνται με την δυσανεξία στην γλουτένη;


Λόγω της συχνότητας του προβλήματος, ο γενικός παιδίατρος έχει πολύ σημαντικό ρόλο να παίξει τόσο στην πρόληψη, όσο και στην πρώτη ανίχνευση παιδιών με πιθανότητα να έχουν την νόσο, αλλά και στην απλή παρακολούθηση των βεβαιωμένων περιστατικών. Ωστόσο, η επιβεβαίωση της διάγνωσης πρέπει πάντα να γίνεται από παιδογαστρεντερολόγο, που κάνει και παρακολούθηση μετά την διάγνωση.
Ασθενείς με κοιλιοκάκη θα πρέπει να έχουν τακτική πρόσβαση σε διατροφολόγο.

 

Αναφορές: Murch S et al. Joint BSPGHAN and Celiac UK guidelines for the diagnosis and management of coeliac disease in children. Arch Dis Child 2013;98:806-811.

 

Μετάφραση: Στέλιος Παπαβέντσης MBBS MRCPCH DCH IBCLC 2014

 

Σχετικά Άρθρα

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

top
Όροι Χρήσης | Εμπιστευτικότητα | Πνευματικά Δικαιώματα | Login