search
top

Εμπόδιο 13ο: Απομάκρυνση από τη μητέρα κατά τις πρώτες δύο ώρες της ζωής του νεογεννήτου

 

Πάνω από 90% των βρεφών στη χώρα μας γεννιούνται χωρίς ιατρικά προβλήματα και δε χρειάζονται καμία ιατρική βοήθεια ή παρέμβαση κατά τις πρώτες στιγμές της ζωής τους. Είναι απόλυτα φυσιολογικά, παρόλα αυτά, σε μαιευτήρια μας συνεχίζουν να τα αντιμετωπίζουν σα να ήταν ασθενείς σε εντατική μονάδα. Εδώ και αρκετά χρόνια η επιστήμη έχει αποφανθεί: Το νεογέννητο ανήκει στη μητέρα του. Σύμφωνα με την Αμερικανική Παιδιατρική Ακαδημία, το Βασιλικό Κολλέγιο Παιδιατρικής της Μεγάλης Βρετανίας και όλους τους μεγάλους παιδιατρικούς συλλόγους του κόσμου, το φυσιολογικό μωρό, μόλις έρθει στον κόσμο, πρέπει να αφεθεί γυμνό πάνω στην κοιλιά της μάνας του. Εκεί θα σκουπιστεί, θα εξεταστεί ως προς την ανάσα του, το χρώμα του και τους καρδιακούς του παλμούς, θα σκεπαστεί όπως είναι γυμνό επάνω στη μαμά με καθαρή, στεγνή πετσέτα και θα αφεθεί ανενόχλητο.

Κι όμως, σε ελληνική μελέτη του 2006 από μαιευτήρια της Αθήνας μόλις το 3% των νεογεννήτων βρέθηκε αγκαλιά με τη μαμά του κι επιχείρησε να θηλάσει κατά την πρώτη ώρα της ζωής του. Επαγγελματίες υγείας που στερούν από τις οικογένειες αυτό το κρίσιμο παράθυρο ευκαιρίας, κατά τις συνταρακτικές πρώτες στιγμές, ενεργούν αντεπιστημονικά και εμποδιζουν τις βάσεις για πιο υγιή επικοινωνία και σχέση της μητέρας με το παιδί της σε βάθος χρόνου, τότε που οι ίδιοι θα βρίσκονται πολύ μακριά και χωρίς κανένα ρόλο στη ζωή του συγκεκριμένου παιδιού.

 

Πίνακας 10: Οι πρώτες δύο ώρες του νεογεννήτου: αντεπιστημονικές πρακτικές και σύγχρονες επιστημονικές αποδείξεις

 

Αντεπιστημονικές πρακτικές από το παρελθόν Σύγχρονη πρακτική στηριζόμενη σε επιστημονικές αποδείξεις
Το μωρό που γεννιέται απομακρύνεται στο χώρο ανάνηψης για να εκτιμηθεί ιατρικά. Η ιατρική εκτίμηση πρέπει να γίνει με το μωρό επάνω στη μαμά του, εφοσον το μωρο εκλαψε μολις γεννηθηκε.
Το μωρό απομακρύνεται στο χώρο ανάνηψης για να σκουπιστεί, να ντυθεί και να τοποθετηθεί καρτελάκι με το όνομά του. Το μωρό αφήνεται στη μητέρα του. Δύο ώρες μετά, όταν πλέον κοιμάται, το ντύνουμε και τοποθετούμε το καρτελάκι του.
Στο μωρό γίνεται αναρρόφηση της μύτης και του φάρυγγα πριν δοθεί στη μαμά. Αναρρόφηση δε χρειάζεται για μωρά που αναπνέουν και κλαίνε, μπορεί μάλιστα να είναι επιζήμια.
Στο μωρό δίνεται προληπτικά οξυγόνο, ιδιαίτερα μετά από καισαρική τομή. Η προληπτική χορήγηση οξυγόνου δεν έχει κανένα νόημα. Η καλύτερη πρόληψη θα ήταν να μη γινόταν καισαρική!
Στο μωρό γίνεται μπάνιο ώστε να καθαριστεί από τις εκκρίσεις του τοκετού. Οι εκκρίσεις και μυρωδιές του τοκετού αποτελούν τα μάτια του μωρού στον καινούργιο κόσμο και δεν πρέπει να απομακρύνονται.
Στο μωρό γίνεται ενδομυική ένεση βιταμίνης Κ πριν δοθεί στη μητέρα του. Κανένα επώδυνο ερέθισμα δεν έχει θέση πριν την αγκαλιά των πρώτων δύο ωρών και τον πρώτο θηλασμό.
Το μωρό απομακρύνεται από τη μαμά του για να φροντίσουμε τον ομφάλιο λώρο. Η φροντίδα του ομφάλιου λώρου πρέπει να αφεθεί για αργότερα ή να γίνει επάνω στη μητέρα.
Το μωρό πρέπει να απομακρυνθεί ώστε ο μαιευτήρας να βγάλει τον πλακούντα και να ράψει τα τραυματα της μητέρας. Όλη η υπόλοιπη γυναικολογική φροντίδα πρέπει να γίνεται με το μωρό στο στήθος, ώστε να βοηθήσει η ωκυτοκίνη που εκλύεται στο αίμα της μητέρας με το θηλασμό.
Το μωρό απομακρυνεται από τη μητερα του για να ζυγιστει. Μονο αφοτου περασουν οι δυο πρωτες ώρες απροσκοπτης επαφης μητερας και βρεφους επιτρεπεται να ζυγιστει.
Το μωρό απομακρύνεται από τη μητέρα και λαμβάνει ως πρώτο γεύμα τσάι, νερό ή ξένο γάλα σε μπουκάλι. Τρομερά επιζήμια πρακτική. Το νεογέννητο πρέπει να αφεθεί ήσυχο επάνω στη μαμά του.
Το μωρό απομακρύνεται για να του γίνει εξέταση σακχάρου αίματος. Καμία εξέταση δεν δικαιολογείται σε καμία περίπτωση φυσιολογικού νεογεννήτου κατά τις πρώτες δύο ώρες της ζωής.
Το μωρό απομακρύνεται ώστε η μητέρα του να «ξεκουραστεί» από τη γέννα. Η μητέρα ξεκουράζεται καλύτερα με το μωρό αγκαλιά!
Το μωρό απομακρύνεται από τη μητέρα του για να το δουν οι συγγενείς. Τις πρώτες ώρες της ζωής του το μωρό δε χρειάζεται ούτε γιατρούς, ούτε μαίες, ούτε συγγενείς; Μόνο τη μητέρα και ίσως τον πατέρα του χρειάζεται!

 

Οι πρώτες στιγμές από τη γέννηση είναι κρίσιμες γιατί σε αυτές το βρέφος είναι ξύπνιο, σε εγρήγορση. Είναι κατά κάποιον τρόπο «προγραμματισμένο» να αναζητήσει τη μητέρα του αμέσως με τη γέννηση. Έπειτα πέφτει σε ένα βαθύ ύπνο που διαρκεί τις περισσότερες από τις πρώτες εικοσιτέσσερις ώρες της ζωής του. Επομένως, εάν του αρνηθούμε αυτό το μικρό παράθυρο ευκαιρίας για «μαγική χημεία» με τη μαμά, για επαφή και θηλασμό και το φερουμε στη μητέρα του αργότερα, θα είναι συχνά κοιμισμένο και δε θα μπορέσει να θηλάσει.

Είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι, αφήνοντας το νεογέννητο στην αγκαλιά της μητέρας πετυχαίνουμε τα εξής:

  • Βοηθούμε στην εδραίωση του αποκλειστικού θηλασμού.
  • Βοηθούμε το μωρό να θηλάσει για περισσότερους μήνες.
  • Ενισχύουμε το δέσιμο μητέρας-βρέφους και την αλληλεπίδρασή τους – «ερωτεύονται» ο ένας τον άλλο!
  • Η μητέρα αποκτά μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και διαβάζει καλύτερα τα σημαδια του μωρού της.
  • Διατηρούμε τη φυσιολογική θερμοκρασία του μωρού καλύτερα από κουβέρτες και θερμαντήρα.
  • Η μητέρα μοιράζεται με το νεογέννητο φυσιολογικά, αβλαβή μικρόβια και το προστατεύει έτσι από τα επικίνδυνα μικρόβια του νοσοκομείου, τα οποία συχνά μεταδίδουν γιατροί και μαίες.
  • Βοηθάμε στη μεταβολική σταθερότητα του μωρού και αποτρέπουμε την υπογλυκαιμία.
  • Το μωρό εμφανίζει μεγαλύτερη σταθερότητα στο αναπνευστικό και κυκλοφορικό του σύστημα, ήρεμη ανάσα και καρδιακούς χτύπους.
  • Το μωρό επιδεικνύει μεγαλύτερη ωριμότητα στην συμπεριφορά και το νευρικό του σύστημα, με λιγότερο κλάμα.
  • Βοηθάμε να βγει το μηκώνιο – τα πρώτα μαύρα κόπρανα του μωρού- και επομένως μειώνουμε τον κίνδυνο για σοβαρό ίκτερο κατά τις πρώτες ημέρες.
  • Μέσα από την απελευθέρωση της ορμόνης ωκυτοκίνης περιορίζουμε την κολπική αιμορραγία, βοηθούμε τη μήτρα να συσπαστεί και να αποβάλλει πλήρως τον πλακούντα.

 

      Πίνακας 11: Παραδείγματα ερευνών σχετικών με τις πρώτες ώρες του νεογεννήτου
Σε μελέτη από την Πολωνία το 2002 συμπεραίνεται ότι έστω και είκοσι λεπτά μαζί με τη μαμά αμέσως μετά τον τοκετό μεταφράζονται για το βρέφος σε ένα με δύο μήνες περισσότερους αποκλειστικού θηλασμού.
Σύμφωνα με βρετανική έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2006, 16% όλων των θανάτων στη νεογνική περίοδο θα μπορούσαν να αποφευχθούν εάν όλα τα μωρά θήλαζαν από την πρώτη ημέρα της ζωής τους και 22% των θανάτων αυτών θα αποφεύγονταν εάν ο θηλασμός ξεκινούσε κατά την πρώτη ώρα.
Σουηδοί ερευνητές επισήμαναν ότι, εάν ένα μωρό άγγιζε με τα χείλια του τη θηλή της μητέρας του κατά την πρώτη ώρα της ζωής του, η μαμά το κρατούσε κοντά της εκατό λεπτά περισσότερο την κάθε ημέρα από ό,τι μητέρες που δεν είχαν το μωρό αρχικά κοντά τους.
«Μα δε θέλει να ξεκουραστεί μια μητέρα μετά τον τοκετό;». Επιστήμονες χώρισαν νεογέννητα σε δύο ομάδες: στην πρώτη τα μωρά απολάμβαναν πρώιμη επαφή δέρμα με δέρμα με τη μαμά τους. Στη δεύτερη τα μωρά έλαβαν φροντίδα σύμφωνη με τις πρακτικές του παρελθόντος. 90% των γυναικών που είχαν τα μωρά τους αγκαλιά δήλωσαν ικανοποιημένες από αυτόν τον τύπο φροντίδας και θα τον επέλεγαν ξανά την επόμενη φορά. Αντίθετα, 70% των γυναικών που είχαν το μωρό μακριά τους δε θα ήθελαν να έχουν αυτόν τον τύπο φροντίδας ξανά στο επόμενο παιδί τους.
Μελέτες από την Αμερική δείχνουν ότι μητέρες που θηλάζουν το μωρό τους μέσα στο πρώτο δίωρο παρουσιάζουν λιγότερο άγχος, καλύτερη ψυχική διάθεση, αργούς καρδιακούς παλμούς και μειωμένα επίπεδα κορτιζόλης – ορμόνης του στρες – στο αίμα τους.
Σύμφωνα με έρευνες, ακόμα και ένα λεπτό απομάκρυνσης του νεογεννήτου για να ζυγιστεί και να επιστρέψει στη μαμά του θα διαταράξει το ένστικτό του και ίσως αποτρέψει τη μαγική χημεία με τη μητέρα του.
Η αρνητική επίδραση του αρχικού αποχωρισμού από τη μαμά δεν αντιρροπίζεται ούτε με τις πρακτικές του rooming in και της απρόσκοπτης αγκαλιάς (βλ. εμπόδια 16 και 20). Τα ευρήματα των επιστημόνων υποστηρίζουν την ύπαρξη μιας «ευαίσθητης περιόδου» κατά τις πρώτες ώρες της ζωής, κατά τη διάρκεια της οποίας η στενή επαφή μητέρας και παιδιού μπορεί να επιφέρει μακροπρόθεσμες θετικές επιδράσεις στο δέσιμό τους.

 

Πίνακας 12: Τι πρέπει να κάνετε για τις πρώτες δύο ώρες στη ζωή του μωρού σας.

 

  • Επιλέξτε τους επαγγελματίες υγείας που θα σας βοηθήσουν κατά την εγκυμοσύνη σας και τον τοκετό με το κριτήριο να είναι εναρμονισμένοι με τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα.
  • Επιλέξτε το μαιευτήριο στο οποίο θα γεννήσετε με βάση, μεταξύ άλλων, την πολιτική του για τις πρώτες ώρες της ζωής του μωρού. Διαλέξτε εκείνο που ενθαρρύνει την απρόσκοπτη και άμεση επαφή του νεογεννήτου με τη μητέρα.
  • Γράψτε, ήδη κατά την εγκυμοσύνη σας, ένα πλάνο φροντίδας του μωρού για αμέσως μετά τη γέννηση. Δηλώστε στο γυναικολόγο και το μαιευτήριο όπου θα γεννήσετε ότι γνωρίζετε τα επιστημονικά δεδομένα που προτρέπουν το φυσιολογικό νεογέννητο να παραμείνει, αμέσως μετά τη γέννησή του, στην αγκαλιά της μητέρας του, χωρίς παρεμβάσεις από το προσωπικό.
  • Ενημερώστε το μπαμπά, τους συγγενείς και τους φίλους σας για το θαύμα της επαφής με το μωρό αμέσως μετά τη γέννηση και για τα οφέλη από αυτήν την πρακτική.
  • Κινηθείτε νομικά και καταγγείλετε πρακτικές από μαίες και γιατρούς οι οποίες ζημιώνουν την υγεία του παιδιού σας.

 

Γνωρίζατε ότι:

 

  1. Αν το μωρό αφεθεί αμέσως μετά τη γέννηση να ακολουθήσει το ένστικτό του, μπορει να «ταξιδέψει» από μόνο του στο στήθος της μαμάς;

Μπροστά στα μάτια μας μπορεί να εκτυλιχθεί ένα υπέροχο ταξίδι του νεογεννήτου προς τη θηλή, εάν φυσικά το επιτρέψουμε. Σουηδοί ερευνητές τη δεκαετία του ’90 άφησαν 72 φυσιολογικά νεογέννητα να κάνουν ό,τι επιθυμεί το ένστικτό τους και η φύση. Αμέσως μόλις γεννήθηκαν τοποθετήθηκαν γυμνά και μπρούμυτα στην κοιλιά της μαμάς. Όλα έκαναν τα εξής:

Έκλαψαν πολύ λίγο, για μερικά δευτερόλεπτα. Στη συνέχεια παρέμειναν ακίνητα και ήρεμα επάνω στη μαμά τους, σα να ξεκουράζονταν. Έπειτα άρχισαν να κοιτούν που και που προς τα επάνω, προς τη μητέρα τους. Κάποια στιγμή ξεκίνησαν να ψάχνουν με το στόμα τους σα να πιπιλούν τον αέρα, σα να γλύφονται, χτυπώντας τα χείλια τους. Σιγά-σιγά δίπλωναν τα πόδια τους για να σπρώξουν το σώμα τους προς τα επάνω. Σύντομα είχαν μετακινηθεί κυριολεκτικά από μόνα τους ανάμεσα στα στήθη της μαμάς! Άρχισαν να γυρίζουν το κεφαλάκι τους επίμονα από τη μια μεριά στην άλλη. Ακουμπούσαν τα χεράκια τους μια στη ρόγα της μαμάς, ερεθίζοντάς τη, και μια στο στόμα τους. Προσανατολίστηκαν προς τη θηλή και άρχισαν να βγάζουν τη γλώσσα προς τα έξω ανοίγοντας διάπλατα το στόμα τους. Έγλειψαν τη θηλή και την ύγραναν με τα χεράκια τους. Μετά τις πρώτες απόπειρες, όλα τελικά προσκολλήθηκαν στο στήθος και άρχισαν να θηλάζουν! Οι καρδιακοί παλμοί ησύχασαν, η ανάσα τους έγινε πιο τακτική και αργή. Δεν έδειχναν κανένα σημάδι άγχους, μέχρις ότου κοιμήθηκαν βαθιά.

Αυτή η εμπειρία είναι από τις πιο συγκλονιστικές στην ανθρώπινη ζωή! Τα αντανακλαστικά του μωρού ενεργοποιούνται, μητέρα και βρέφος κατακλύζονται από το κοκτέιλ των ορμονών του θηλασμού. Η σειρά αυτών των φυσιολογικών γεγονότων αποδεικνύει ότι η ανθρώπινη ζωή πρέπει να αρχίζει στην αγκαλιά της μαμάς; Ότι η γέννα με το θηλασμό δεν αποτελούν ξεχωριστά γεγονότα αλλά  τη συνεχή μετάβαση μιας αχώριστης δυάδας; Ότι τα μωρά γεννιούνται με το ένστικτο να φάνε από τη μάνα τους, ένα ένστικτο που βάναυσα και αυθαίρετα καταπιέζεται στις μέρες μας.

 

Διαβάστε ακόμα:

 

  1. AmericanAcademy of Paediatrics. Breastfeeding and the use of human milk. Pediatrics 2005;115;496-506.
  2. Theofilogiannakou M et al. Breast-feeding in Athens, Greece: factors associated with its initiation and duration. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2006;43(3):379-84.
  3. Κlaus M. Mother and infant: early emotional ties. Pediatrics 1998;102(5):1244-46.
  4. Doucet S et al. The secretion of areolar (Montgomery’s) glands from lactating women elicits selective, unconditional responses in neonates. PLoS One. 2009;4(10):e7579.
  5. Moore ER et al. Early skin-to-skin contact for mothers and their healthy newborn infants. Cochrane Database Syst Rev 2007; Issue 3. Art. No.: CD003519.
  6. Bramson L et al. Effect of early skin-to-skin mother–infant contact during the first 3 hours following birth on exclusive breastfeeding during the maternity hospital stay. J Hum Lact. 2010;26(2):130-7.
  7. Bystrova K et al. Early contact versus separation: effects on mother-infant interaction one year later. Birth 2009;36(2):97-109.
  8. Edmond KM et al. Delayed breastfeeding initiation increases risk of neonatal mortality. Pediatrics 2006;117(3):e380-86.

 

 

 

Kαι στο διαδίκτυο:

 

  1. http://www.youtube.com/watch?v=L3ifr_EJJkg&feature=PlayList&p=E6AE8FDE504421C6

Καρτούν της UNICEF για την σημασία του πρώτου γεύματος του μωρού μετά τη γέννησή του.

  1. http://www.unicef.org/nutrition/index_breastfeeding.html

Υλικό για το θηλασμό από τη διεθνή ιστοσελίδα της UNICEF.

  1. http://www.breastfeedingnetwork.org.uk/

Πληροφορίες από το Δίκτυο Θηλασμού στη Σκωτία.

  1. http://www.youtube.com/user/breastfeedingbabies?blend=1&ob=4

Το θαυμαστό πρώτο ταξίδι του νεογέννητου στο στήθος της μαμάς του.

 

Σχετικά Άρθρα

top
Όροι Χρήσης | Εμπιστευτικότητα | Πνευματικά Δικαιώματα | Login