search
top

Tο θήλαστρο δείχνει πόσο τρώει το μωρό;

«Θα δω πόσο γάλα βγάζω με το θήλαστρο για να διαπιστώσω αν τρώει το παιδί»

Τα θήλαστρα είναι βοηθήματα που, όπως όλα, μπορούν να λειτουργήσουν θετικά με την κατάλληλη χρήση, αλλά και μπορεί να βλάψουν με την ακατάλληλη χρήση ή την κατάχρηση.
Υπερβολικά πολλές μητέρες – όχι από μόνες τους φυσικά, αλλά από λανθασμένη καθοδήγηση από επαγγελματίες υγείας και λανθασμένες συμβουλές των γύρω τους – συνεχίζουν να θεωρούν τον θηλασμό ως κάτι το μαγικό, στατικό και προκαθορισμένο- έχεις ή δεν έχεις γάλα, άσπρο μαύρο. Αδυνατούν να κατανοήσουν ότι το πόσο γάλα θα πάρει το παιδί από το στήθος τους εξαρτάται τα μέγιστα από το πόσο σωστά τοποθετημένο είναι, αν ρουφάει ζωηρά, αν η αποτελεσματικότητα της τεχνικής είναι καλή, αν βοηθάει ενεργά την απομάκρυνση γάλακτος με μαλάξεις την ώρα του θηλασμού, και όλα αυτά να γίνονται από τις πρώτες ώρες της ζωής του μωρού και με τα πρώτα σημάδια πείνας του.
Παρόμοια, υπερβολικά πολλές μητέρες νομίζουν ότι το πόσο γάλα θα βγάλει ένα θήλαστρο από το στήθος τους είναι κάτι αυτόματο και προκαθορισμένο, έχω ή δεν έχω, έχω τόσο ή λιγότερο. Οι περισσότερες μάλιστα κάνουν και την πλανεμένη κρίση στο μυαλό τους ότι όσο έβγαλε το θήλαστρο μια συγκεκριμένη στιγμή τόσο τρώει το μωρό τους.. “Δοκίμασα να βγάλω γάλα με το θήλαστρο για να δω πόσο έχω..” Όλα αυτά είναι εντελώς λάθος και άτοπα.

Το πόσο γάλα βγάζει ένα θήλαστρο από το στήθος εξαρτάται από χίλιους δυο παράγοντες, και μεταβάλλεται και ποικίλει ανάλογα με:
Πότε έφαγε το μωρό: Αν έφαγε αμέσως πριν το θήλαστρο θα βγάλει λιγότερο γάλα από τον ίδιο μαστό. Οπότε για αποτελεσματικότερη άντληση είναι καλύτερα να γίνει από την πλευρά που δεν έφαγε το μωρό ή μια ώρα τουλάχιστον μετά το τάισμα του μωρού.
Ποια ώρα της ημέρας: Τις πρωινές ώρες η ροή γάλακτος στις λεχώνες τείνει να είναι μεγαλύτερη.
Πόσο ήρεμη ή κουρασμένη η μητέρα: Η μητέρα χρειάζεται να χαλαρώσει, να σκεφτεί το μωρό της ή αν εκείνο λείπει – πχ στην μονάδα νεογνών – να πάρει μια φωτογραφία του από κοντά. Έντονο στρες ή κόπωση μπορούν να αναστείλουν παροδικά το αντανακλαστικό έκθλιψης γάλακτος με αποτέλεσμα να «μην βγαίνει γάλα» με το θήλαστρο. Η μητέρα μπορεί να έχει μια καλή παραγωγή γάλακτος αλλά απλά την συγκεκριμένη στιγμή με τις συγκεκριμένες συνθήκες να μην εκθλίβεται από το στήθος
Την χρονική περίοδο της γαλουχίας: κατά τις πρώτες εβδομάδες είναι λογικό να βγαίνουν από το στήθος λιγότερα ml από ότι μετά τις πρώτες 5-6 εβδομάδες που έχει εγκατασταθεί η παραγωγή μητρικού γάλακτος.
Την διατροφή της μητέρας: με επισήμανση να μην υπερεκτιμάται αυτός ο παράγοντας, γιατί δεν χρειάζεται μια μητέρα να έχει ιδανική διατροφή για να θηλάσει ή να βγάζει το γάλα της με το θήλαστρο. Μια νορμάλ διατροφή βοηθάει, όπως και το ακούει την συνήθως αυξημένη δίψα της και να πίνει νερό κάθε φορά που θηλάζει ή κάνει άντληση.
Το αν έχει προετοιμαστεί το στήθος κατάλληλα πριν την άντληση: Κατάλληλη χαλάρωση και ηρεμία, μασάζ στο στήθος απαλό κυκλικό πριν ξεκινήσει η άντληση. Η αφή είναι πολύ σημαντικός παράγοντας στη γαλουχία, γιατί κατάλληλη χρήση των χεριών – και του παιδιού που φυσιολογικά ακουμπάει το στήθος με τα χεράκια του, και της μητέρας, αλλά και του πατέρα – μπορεί να αυξήσει την ωκυτοκίνη, την ποια σημαντική ορμόνη για την έκθλιψη γάλακτος. Με άλλα λόγια, οι μητέρες να μην φοβούνται να πιάσουν το στήθος τους, να βάζουν το ελεύθερο χέρι στο στήθος τους και αμέσως πριν θηλάσουν και κατά την διάρκεια του θηλασμού και της άντλησης αν χρειάζεται. Έτσι θα επιτύχουν μέγιστα αποτελέσματα.
Το ποιο θήλαστρο χρησιμοποιείται για άντληση: Υπάρχουν μη κατάλληλα θήλαστρα που κυκλοφορούν στην αγορά, και άλλα που είναι κατάλληλα μόνο για λεχώνες μετά τις πρώτες εβδομάδες, με εγκατεστημένη και καλή παραγωγή γάλακτος, και για περιστασιακές αντλήσεις. Κατά τις πρώτες εβδομάδες μετά τη γέννα που ακόμα εγκαθίσταται ο θηλασμός ή σε περιπτώσεις που η μητέρα προσπαθεί να αυξήσει το γάλα της ή να κάνει επαναγαλακτισμό, η μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα άντλησης επιτυγχάνεται με νοσοκομειακό ενοικιαζόμενο θήλαστρο. Πολλές μητέρες δυστυχώς αγοράζουν ή δανείζονται ακατάλληλο για την αρχική φάση θήλαστρο, πριν ακόμα γεννήσουν ή πριν ακόμα γνωρίσουν τις ανάγκες τους για άντληση. Το θήλαστρο δεν είναι καθόλου απαραίτητο να υπάρχει για κάθε λεχώνα προκαταβολικά, αλλά θα πρέπει να είναι διαθέσιμο το κατάλληλο θήλαστρο όταν προκύπτει η κατάλληλη ένδειξη χρήσης του. Δεν είναι σπάνια η ιστορία μια μητέρα με ημερών μωρό να παλεύει, συχνά ενάντια στα πολλά επιβαλλόμενα εμπόδια, να εγκαταστήσει τον θηλασμό και να βγάζει γάλα με ένα χειροκίνητο ή ακατάλληλο ηλεκτρικό θήλαστρο «για να δει πόσο έχει», πράγμα φυσικά που δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα.
Με το αν χρησιμοποιείται διπλό θήλαστρο για ταυτόχρονη άντληση: Σε περιπτώσεις μητέρων που προσπαθούν να αυξήσουν το γάλα τους, που δίνουν εξτρά top ups μητρικού γάλακτος κατά τον πρώτο καιρό, σε μητέρες που κάνουν μακροχρόνια αντλήσεις με θήλαστρο και σε μητέρες που επιστρέφουν στη δουλειά πρώιμα – κατά το πρώτο τρίμηνο και για αρκετές ώρες τη μέρα – η πιο κατάλληλη χρήση είναι αυτή ενός διπλού ταυτόχρονου ενοικιαζόμενου θηλάστρου. Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι το διπλό θήλαστρο εξοικονομεί χρόνο, αυξάνει καλύτερα τις ορμόνες της γαλουχίας – προλακτίνη και ωκυτοκίνη – και αυξάνει τις πιθανότητες για άντληση μεγαλύτερης ποσότητας γάλακτος.
Το πώς χρησιμοποιείται το θήλαστρο:
o Πόσο συχνά: Πρέπει να εκτιμηθεί και να αποφασιστεί ανάλογα με την ένδειξη χρήσης του και σε συνεργασία με επαγγελματία υγείας που γνωρίζει θηλασμό. Υπερβολικά συχνή χρήση θηλάστρου – πάνω από 8-10 φορές τη μέρα – χωρίς να υπάρχει τέτοιος λόγος μπορεί να βλάψει, δημιουργώντας προβλήματα στο στήθος ή στις θηλές ή εξαντλώντας τη μητέρα που πρέπει ταυτόχρονα να φροντίζει το μωρό, τον εαυτό της, να βάζει και το μωρό στο στήθος κα, ή να αποβεί σε βάρος του άμεσου θηλασμού, δηλαδή να ασχολείται η μητέρα πιο πολλή ώρα στην ημέρα με το θήλαστρο παρά με άμεσο θηλασμό και αγκαλιά του μωρού της, χωρίς να υπάρχει καμία ένδειξη για τόσο συχνές αντλήσεις. Από την άλλη μεριά, συχνά γίνονται πολύ λίγες αντλήσεις – μητέρες που κάνουν πλήρη επαναγαλακτισμό ή μητέρες προώρων ή νοσηλευόμενων νεογνών στη μονάδα ή μητέρες σε παροδικό αποχωρισμό από το μωρό τους ή μητέρες σε μακροχρόνια σίτιση μητρικού γάλακτος με αντλήσεις χρειάζεται να κάνουν τακτικές αντλήσεις τουλάχιστον ανά 3ωρο – τουλάχιστον 8 φορές το 24ωρο.
o Σε ποια αναρρόφηση: Μία από τις δύο σημαντικές ρυθμίσεις ενός καλού θηλάστρου είναι η αναρρόφηση, δηλαδή η δύναμη που ρουφάει. Θα πρέπει να τοποθετείται από τη μητέρα τόσο δυνατά ώστε να κινείται η περιοχή της θηλής μπρος πίσω, αλλά όχι τόσο δυνατά που να αισθάνεται πόνο ή δυσφορία.
o Σε ποια ταχύτητα άντλησης: Τα θήλαστρα μιμούνται την φυσιολογική λειτουργία του μωρού πάνω στο στήθος. Το μωρό ξεκινάει τον θηλασμό με γρήγορο πιπίλισμα, το οποίο βοηθάει να εκλυθεί το αντανακλαστικό της ωκυτοκίνης και να κατέβει το γάλα, και έπειτα συνεχίζει με περισσότερες κινήσεις αργού, θρεπτικού πιπιλίσματος όπου καταπίνει. Οι κύκλοι αυτοί γρήγορου αργού πιπιλίσματος μπορεί να επαναλαμβάνονται πολλές φορές κατά την διάρκεια ενός θηλασμού, αντίστοιχα με το γεγονός ότι το αντανακλαστικό έκθλιψης γάλακτος ενεργοποιείται μία ή πολλές φορές κατά την διάρκεια ενός ταίσματος. Οι μητέρες που κάνουν αντλήσεις πρέπει να καθοδηγούνται να μιμούνται αυτήν την διαδικασία: Τοποθετούν την συχνότητα αρχικά στο γρήγορο, έπειτα όταν αρχίσει να υπάρχει ροή γάλακτος το αλλάζουν στο αργό, για να επαναλάβουν το γρήγορο όταν σταματάει η ροή γάλακτος στο θήλαστρο για αρκετή ώρα. Κατά την διάρκεια μιας άντλησης μπορεί η μητέρα να κάνει 2 και 4 κύκλους γρήγορου-αργού ώστε να πετύχει καλύτερη έκθλιψη γάλακτος και άρα μεγαλύτερη ποσότητα. Δυστυχώς αυτά δεν λέγονται πολλές φορές ούτε από τα άτομα που νοικιάζουν τα θήλαστρα στις μητέρες.
o Το ποια χοάνη χρησιμοποιείται: Η χοάνη του θηλάστρου πρέπει να μην είναι τόσο μεγάλη που να μην φτάνει να κινείται μπρος πίσω η θηλή, ούτε όμως και τόσο μικρή που να υπάρχει συνεχής τριβή του στήθους στα τοιχώματά της, με αποτέλεσμα δυσφορία, ερεθισμό και πόνο στη μητέρα.
o Αν η μητέρα κάνει μαλάξεις στο στήθος της κατά τη διάρκεια της άντλησης. Πολλή σημαντική διδασκαλία σε κάθε μητέρα, είτε κάνει άμεσο θηλασμό είτε άντληση είτε αποσυμφόρηση με το χέρι, είναι να μάθει πώς να κάνει μαλάξεις στο στήθος της. Κατάλληλες μαλάξεις με το ελεύθερο χέρι – ή ακόμα από τον σύζυγο – την ώρα της άντλησης αυξάνουν την ποσότητα γάλακτος που προκύπτει, αλλά και αδειάζουν περισσότερο το στήθος, με αποτέλεσμα να παίρνει μήνυμα να κατεβάσει περισσότερο γάλα για την επόμενη φορά. Επομένως συστηματική χρήση μαλάξεων έχει ως αποτέλεσμα να αυξάνει την παραγωγή γάλακτος της μητέρας.
Το πόσο διαρκεί η άντληση: και εδώ δυστυχώς πολλές λανθασμένες συμβουλές. Έχω περιστατικά μητέρων που τις συμβούλεψαν ήδη από το μαιευτήριο να μην βάζουν το θήλαστρο παραπάνω από 5 λεπτά «για να μην χαλάσει το στήθος τους» και άλλα πάλι που μητέρες αφήνουν το θήλαστρο πάνω στο στήθος εξαντλητικά πολλή ώρα, πάνω από μισή ή μια ώρα, με αρνητικές συνέπειες πόνου και κάκωσης του στήθους. Η διάρκεια άντλησης ποικίλει από γυναίκα σε γυναίκα από άντληση σε άντληση και στις διάφορες φάσεις της γαλουχίας αλλά είναι συνήθως μεταξύ 10 λεπτών και μισής ώρας .

Να επισημάνω εδώ τα εξής:
1. Υπάρχουν μητέρες που για κάποιον λόγο θηλάζουν αποκλειστικά, έχουν τροφαντά μωρά, αλλά – είτε κάνοντας ακατάλληλη χρήση είτε ακόμα και με κατάλληλη χρήση – δεν έχουν μπορέσει να βγάλουν ποτέ σταγόνα με θήλαστρο, ή βγάζουν πολύ καλύτερα με το χέρι.

2. Η ποσοτικοποίηση και βιομηχανοποίηση της βρεφικής διατροφής έχει βλάψει μωρά και μητέρες. Ούτε τα μωρά ούτε οι μητέρες είναι ρομπότ. Δεν υπάρχουν καθορισμένες ποσότητες σίτισης ανά ηλικία. Κάθε παιδί είναι διαφορετικό, κάθε φάση ηλικιακή διαφορετική αλλά και κάθε στιγμή της ημέρας διαφορετική. Οι έρευνες πάνω στη φυσιολογική γαλουχία δείχνουν ότι σε εύρωστα βρέφη που μεγαλώνουν κανονικά με αποκλειστικό μητρικό θηλασμό οι ποσότητες γάλακτος που καταναλώνουν με άμεσο θηλασμό σε κάθε γεύμα ποικίλουν πάρα πολύ: κάποια στιγμή απομακρύνουν 10ml γάλακτος από το στήθος της μητέρας τους, κάποια άλλη 150ml. Η ίδια φυσιολογική ποικιλία και διακύμανση μπορεί να υπάρχει και στο πόσο γάλα βγαίνει με άντληση. Η βρεφική διατροφή δεν αντιπροσωπεύεται καθόλου ούτε επιστημονικά από τις ετικέτες των υποκατάστατων μητρικού γάλακτος που δίνουν σετ ποσότητες γάλακτος ανά σετ ώρες. Ούτως ή άλλως αυτές οι «ενδεικτικές» ποσότητες στα κουτιά της φόρμουλας δεν θα έπρεπε καν να υπάρχουν πάνω τους και θα έπρεπε να απαγορεύονται, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία, προστασίας του μητρικού θηλασμού και των φυσιολογικών βρεφών.

3. Το πόσο γάλα βγάζει ένα θήλαστρο δεν αποδεικνύει ποτέ τίποτα, δείχνει μόνο πόσο έβγαλε στην συγκεκριμένη μητέρα την συγκεκριμένη στιγμή το συγκεκριμένο θήλαστρο χρησιμοποιούμενο με συγκεκριμένο τρόπο. Το τι κάνει το παιδί είναι εντελώς άλλη ιστορία. Αν οποιαδήποτε συνθήκη από τις παραπάνω αλλάξει, η ποσότητα μπορεί να είναι άλλη.

4. Μητέρες που πρέπει να βγάζουν συστηματικά με το θήλαστρο ή που κάνουν επαναγαλακτισμό πρέπει να καθοδηγούνται λεπτομερώς για όλες τις συνθήκες και τεχνικές που αυξάνουν την άντληση και να μην αφήνονται στην τύχη τους. Είναι μέσα στα παιδιατρικά καθήκοντα να φροντίζουμε την υγεία των παιδιών, άρα και την επιτυχία του θηλασμού τους, άρα και σε κάποιες περιπτώσεις την επιτυχία των αντλήσεων.

5. Η σίτιση ενός βρέφους με μητρικό γάλα είναι πολύ καλύτερη επιλογή από την σίτιση με υποκατάστατο μητρικού γάλακτος. Σε περιπτώσεις επομένως που ο άμεσος θηλασμός δεν είναι δυνατός ή έχει αποτύχει ή υπάρχει παροδικός ή μακροχρόνιος αποχωρισμός του βρέφους από τη μητέρα του – νοσηλεία, επιστροφή στη δουλειά κα – πρέπει να γνωρίζουμε πώς να υποστηρίξουμε σωστά αυτήν τη μητέρα ώστε να διατηρήσει την παραγωγή της σε γάλα και να καλύψει τις ανάγκες του παιδιού της με μητρικό γάλα.

Στέλιος Παπαβέντσης MRCPCH DCH IBCLC 2016

Σχετικά Άρθρα

top
Όροι Χρήσης | Εμπιστευτικότητα | Πνευματικά Δικαιώματα | Login