search
top

Το φάρμακο της αγκαλιάς και επαφής για τα βρέφη

Αν το σκεφτειτε, πρεπει να είναι τρομακτικη η εμπειρια για ένα νεογνο που μεχρι πριν λιγες στιγμες ηταν στη ζεστη λιμνη της μητρας και ξαφνικα βρισκεται εκθετο στον κρυο αερα. Από την ασφαλεια της εμβρυικης στασης, τωρα δεν ξερει πώς να χειριστει τα χερια και τα ποδια του, νιωθει αβολα με τις απειρες δυνατοτητες που ανοιγονται για το σωμα του. Είναι η σωματικη επαφη με τη μητερα – και τον πατερα – που δινει στο μικρο αυτό ανθρωπο μια γευση από την παλια αισθηση, της σιγουριας, της ζεστασιας και της ασφαλειας στην κοιλια της μαμας. Αυτό το αγγιγμα σωμα με σωμα θα είναι το κυριοτερο μεσο για το συναισθηματικο δεσιμο με τους γονεις του αλλα και το πρωτο του σχολειο, στο οποιο θα μαθει διαφορετικους τροπους αφης, μυρωδιες και απλες αντιδρασεις σε ερεθισματα.

Οι επιστημονικες ενδειξεις για το φαρμακο της σωματικης επαφης στην κρισιμη βρεφικη περιοδο αυξανονται ολοενα : Αν το μωρο τοποθετηθει στο στηθος της μανας τις πρωτες 1-2 ωρες μετα τη γεννηση, – σε αντιθεση με τις αναχρονιστικες πρακτικες απομακρυνσης του βρεφους που επιβιωνουν ακομα σε διαφορα μαιευτηρια της χωρας μας – , η επιδραση στη σχεση μανας-παιδιου φαινεται να είναι μακροπροθεσμα ευεργετικη.Μωρα που δεν αφηνονται να κλαινε απαρηγορητα αλλα απολαμβανουν συχνα αγκαλια, χαδι και απαντηση στο κλαμμα τους αναπτυσσονται καλυτερα ψυχοκινητικα και εχουν λιγοτερα προβληματα συμπεριφορας η συναισθηματικα αργοτερα. Το βρεφος στους πρωτους εξι μηνες της ζωης πιστευεται ότι δεν εχει την ικανοτητα να μανιπιουλαρει τους γονεις του. Μη φοβαστε ότι θα το κακομαθετε. Είναι άλλη κατασταση το βρεφος μερικων εβδομαδων που κλαιει και πρεπει να παρηγορηθει αμεσα και άλλη το δυο χρονων νηπιο που γκρινιαζει για να το βγαλετε βολτα. Στην πρωτη ηλικια, καθηκον του γονεα είναι να κανει εμφανη την παρουσια του με αγκαλια και επαφη, στη δευτερη, καθηκον του είναι να θεσει ορια και να διδαξει βασικη πειθαρχια στο νηπιο.

Καποιοι θεωρουν ότι τα μωρα πρεπει να μπαινουν σε προγραμμα ρουτινας και πειθαρχια από την αρχη – ταισμα και υπνο με το ρολοι. Οι αντιληψεις αυτές είναι πλεον επιστημονικα ξεπερασμενες και οδυνηρες για τον ψυχισμο του βρεφους. Αντι να αφηνεται να σπαραζει στο κλαμμα μεσα στο κρεβατι του, οι συγχρονη παιδοψυχολογια αναγνωριζει τη σημασια που εχει για την ομαλη ψυχοκινητικη ωριμανση του βρεφους η αμεση και αδιαπραγματευτη αποκριση των γονεων στις αναγκες του. Δωστε οσες αγκαλιες χρειαζεται, τουλαχιστον για τους πρωτους εξι μηνες της ζωης του.

Μια παλια πατροπαραδοτη πρακτικη, το φασκιωμα, φαινεται να κερδιζει και παλι εδαφος στις μερες μας και υποστηριζεται από συγχρονες ερευνες. Το μωρο τυλιγεται σφιχτα με την κουβερτουλα του, χερακια και ποδαρακια ηρεμουν, όλα γινονται πιο ησυχα και ζεστα. Τα μωρα πιθανον αισθανονται τον ασφαλη περιορισμο της μητρας και απαλλασσονται από την ενοχληση των ακουσιων κινησεων και της ξαφνικης ελευθεριας που εχουν τα χερια και τα ποδια τους, την οποια δυσκολευονται να διαχειριστουν. Το σκεπτικο της πρακτικης αυτης φαινεται κατ’αρχην σωστο και από τη δικη μου εμπειρια είναι κατι που μπορει να βοηθησει ακομα και το βρεφος με κολικους. Βεβαια χρειαζεται κι εδώ μετρο και συνεση: το φασκιωμα δε θα φερει αποτελεσμα σε ένα μωρο που πειναει και κλαιει, αλλα μαλλον θα διατηρησει ησυχο αυτο που είναι ηδη ηρεμο. Επισης, δε μπορει να μενει το μωρο φασκιωμενο ολη τη μερα, διαφορετικα θα μεινει χωρις ερεθισματα και θα μεινει πισω στην ψυχοκινητικη του εξελιξη.

Μια άλλη πρακτικη που γινεται ολοενα και πιο δημοφιλης στη Δυτικη Ευρωπη είναι ο υφασματινος μαρσιππος (sling) και είναι από αιωνες διαδεδομενη σε μη Δυτικους πολιτισμους (Αφρικη, Ασια, Αμαζονιο). Στο εμποριο μπορει να βρει κανεις διαφορετικους τυπους sling για ολες τις αναγκες και χρησεις, μερικα πραγματικα υπεροχα. Αν χρησιμοποιηθουν σωστα, προσφερουν ζεστασια και σωματικη επαφη στο μωρο, δυνατοτητα να θηλαζει όταν θελει και να βλεπει τον κοσμο από ψηλα εισπραττοντας ερεθισματα από το περιβαλλον γυρω του. Για το γονεα είναι ενας πιο ευκολος τροπος μεταφορας, σε συγκριση με το παραδοσιακο καροτσι και του λυνει τα χερια, επιτρεποντας να ασχολειται απερισκεπτα με δουλειες του σπιτιου, να γραφει η να εργαζεται. Μπορει ακομα να βοηθησει πολύ στην επαφη και το συναισθηματικο δεσιμο με τον πατερα, ενώ κανει πιο πραγματοποιησιμες τις βολτες εκτος σπιτιου, από τους πρωτους μηνες της ζωης. Πολλες εγκυες γυναικες θα βεβαιωσουν ότι, όταν το μωρο είναι ακομα στην κοιλια, σταματα να κλωτσαει και φαινεται ηρεμο όταν η εγκυος κινειται και περπαταει, ενώ ζωηρευει όταν αυτή ξαπλωσει. Η γλυκια κινηση μεσα στη ζεστη αγκαλια της μητρας φαινεται πως νανουριζει το εμβρυο. Όταν βγει στον κοσμο, αποζητα φυσικα ότι το παρηγορουσε πριν: ηρεμει στην αγκαλια μας, όταν νιωθει το σωμα μας, όταν κουνιεται ελαφρα. Αντιθετα, τρομοκρατειται και κλαιει μεσα σε ένα σκοτεινο σιωπηλο δωματιο, πανω σε ένα σκληρο στρωμα. Ο μαρσιππος μπορει να προσφερει αυτην τη φυσικη συνεχεια. Μελετες δειχνουν ότι τα μωρα που κουβαλιουνται σε μαρσιππο από τους γονεις τους είναι περισσοτερο χρονο σε ηρεμη εγρηγορση και κλαινε λιγοτερο. Η ηρεμη εγρηγορση είναι η πιο επιθυμητη ψυχικη κατασταση του νεογνου, καθως σε αυτην απορροφα τον κοσμο με ματια διαπλατα ανοιχτα και μαθαινει πιο γρηγορα. Σε διαρκη σωματικη επαφη, το βρεφος απαλυνει τις εσωτερικες του ενοχλησεις, περιοριζει τις ασκοπες κινησεις χεριων και ποδιων και ανοιγει τις πορτες στον εξω κοσμο. Ισως δε να γινεται και εξυπνοτερο.Ειμαι σιγουρος ότι θα ηταν καλο να χρησιμοποιουσαν περισσοτερο αυτές τις ευκολιες οι Ελληνες γονεις.

Είναι πιο υγειινο να βγαινουν στον εξω κοσμο γονεις και βρεφη από το να κλεινονται για μηνες μεσα σε τεσσερις τοιχους, όπως συμβαινει ακομα στην Ελλαδα. Τα μωρα είναι ευτυχια που μοιραζεται κανεις με ολο τον κοσμο και οι λοιμωξεις ερχονται από την πολλη κλεισουρα και απομονωση, όχι από τον καθαρο εξωτερικο αερα και την δυναμη ανανεωσης που προσφερει η βολτα..

Το ρεπερτοριο της αφης είναι απεριοριστο. Διαλεξτε την καταλληλη στιγμη, όταν το μωρο είναι χαλαρο, ηρεμο, αμεσως πριν ή μετα τον υπνο, μετα το μπανιο ή σε οποιαδηποτε κατασταση ηρεμης εγρηγορσης. Απαλο χαδι, κυκλικες ή γραμμικες κινησεις, ανεπαισθητα αγγιγματα, η ανασα σας στο λαιμακο του, φυσηματα, ευγενικα φιλια, παιχνιδι με τα μαλλακια του. Βαλτε μια ησυχη μουσικη στο υποβαθρο. Όλα αυτά με το ‘αυτι’ της ψυχης σας στημενο στις απαντησεις του, στις αντιδρασεις του, για να βρειτε τι του αρεσει, τι το κουραζει την κάθε στιγμη. Συνηθη αγαπημενα σημεια για παιχνιδι στο σωματακι του είναι ο λαιμος, το σημειο αναμεσα στα ματια, οι κροταφοι, η κοιλιτσα. Πιο ευαισθητα σημεια η περιοχη γυρω από το στομα, τα χερια, η γεννητικη περιοχη και οι πατουσες, στα οποια τα υπερβολικα ερεθισματα μαλλον πρεπει να αποφευγονται.

Δυστυχως πολλα μωρα, ακομα και στις μερες μας, ξεκινουν τη ζωη σε ένα κλιμα συναισθηματικης παραμελησης και αισθητηριακης αποστερησης, στο ονομα παλιων και ξεπερασμενων αντιληψεων για ακαμπτη ρουτινα και σκληραγωγηση. Από τη γεννηση ακομα, απομακρυνονται από τη μανα και περιοριζονται στο κρεβατακι ενός ψυχρου θαλαμου. Στο σπιτι δινεται εμφαση στην ικανοποιηση των σωματικων τους αναγκων (ταισμα, αλλαγη πανας) και απομονωνονται από ημερων ακομα στο παιδικο τους δωματιο. Βιωνουν την συγκρουση αναμεσα στο ζεστο περιβαλλον της μητρας και το ψυχρο ταισμα με το ρολοι, το κλαμμα χωρις αμεση αποκριση που ακολουθει. Τα χειλια τους βρισκουν παρηγορια στη βλαβερη λυση της πιπιλας. Αφηνονται στο κρεβατακι τους χωρις ερεθισματα. Ακομα και εκτος σπιτιου, μετακινουνται στο ωραιο μοναχικο καβουκι του καροτσιου τους. Όλα αυτά για να μην ‘κακομαθαινουν’ τα ιδια σε πολλη αγκαλια και για να μη χρειαστουν να αλλαξουν τροπο ζωης οι γονεις τους. Αποστερημενα μωρα που θα οδηγηθουν με μαθηματικη ακριβεια σε χιλια δυο προβληματα συναισθηματικα και συμπεριφορας στο απωτερο μελλον.

Στέλιος Παπαβέντσης Παιδίατρος MRCPCH DCH IBCLC 2010

Σχετικά Άρθρα

top
Όροι Χρήσης | Εμπιστευτικότητα | Πνευματικά Δικαιώματα | Login