search
top

Επιστροφή στον μητρικό θηλασμό: εισαγωγή

Eννιά στις δέκα Ελληνίδες εκφράζουν την επιθυμία, πριν, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης τους ή αμέσως μετά, να θηλάσουν το μωρό τους. Σύμφωνα όμως με μελέτες της τελευταίας δεκαετίας που διενεργήθηκαν στην περιοχή της Αττικής, μόνο τρεις στις δέκα μητέρες προσφέρουν στο παιδί το στήθος τους σαράντα ημέρες μετά τον τοκετό. Λιγότερες από δύο στις δέκα Ελληνίδες ξεκινούν αποκλειστικό θηλασμό, δηλαδή δίνουν μόνο το δικό τους γάλα στο παιδί. Έξι μήνες μετά τη γέννα το ποσοστό του θηλασμού στην Ελλάδα είναι κάτω από 10%, του αποκλειστικού δε κάτω από 3%.
Όλες οι έγκυρες παιδιατρικές εταιρίες ανά τον κόσμο, όπως και η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, συνιστούν για τα μωρά μας αποκλειστικό θηλασμό για έξι μήνες και έπειτα συνέχιση του θηλασμού για τουλάχιστον ένα με δύο χρόνια, χωρίς κανένα περιορισμό στην τελική διάρκεια της γαλουχίας, ανάλογα με τη θέληση και τις ανάγκες μητέρας και παιδιού.
Τι συμβαίνει λοιπόν με τις Ελληνίδες; Τι συμβαίνει με το 80% των εγκύων που ήθελαν να θηλάσουν αλλά, έξι μήνες αργότερα, δίνουν μπιμπερό στο μωρό τους; Μήπως φταίει η ιδιοσυγκρασία τους, το γεγονός ότι είναι οκνηρές και δεν προσπαθούν αρκετά; Μήπως πρέπει να κατηγορήσουμε κάποια ελλαττωματικά χαρακτηριστικά στην προσωπικότητά τους; Μήπως δεν επιθυμούν στην πραγματικότητα τη γαλουχία και κάποια στιγμή μετανιώνουν; Μήπως κάποτε διαπιστώνουν πόσο δύσκολος είναι ο θηλασμός και επιζητούν την ευκολία τους;
Μήπως οι Νορβηγίδες διαθέτουν μεγαλύτερο σθένος και αντοχή στα δύσκολα, ώστε να θηλάζουν τα παιδιά τους στη γέννηση σε ποσοστό 100%, στους έξι μήνες κατά 80% και στους δώδεκα μήνες κατά 40%; Η αλήθεια δεν κρύβεται στα παραπάνω επιχειρήματα. Η αλήθεια είναι ότι η πλειονότητα των Ελληνίδων στερούνται τη δυνατότητα να θηλάσουν τα παιδιά τους εξαιτίας επιβαλλόμενων εμποδίων από τα μαιευτήρια και το σύστημα υγείας, από τις λανθασμένες αντιλήψεις των ανθρώπων γύρω τους, από την αδυναμία της πολιτείας να τις προστατέψει από την προπαγάνδα των εταιριών ΕΓΑΒ και των μέσων μαζικής ενημέρωσης και από την έλλειψη στοιχειώδους υποστήριξης στη γαλουχία. Η αλήθεια είναι ότι ζούμε σε μια προβληματική χώρα, που δεν υπερασπίζει ενεργά τη μητρότητα, την παιδικότητα, δε σέβεται τα δικαιώματα του αγέννητου και του γεννημένου μωρού, που δε θέλει με κανένα τρόπο να μεγαλώσει υγιή παιδιά; Που προωθεί την κερδοφόρο απομίμηση για να αντικαταστήσει το φυσιολογικό πρωτότυπο, που προτιμά να ταίσει χημεία και όχι τη μόνη ειδική τροφή που υπάρχει στον κόσμο για κάθε μωρό – το γάλα της δικής του μάνας; Που κόβει συστηματικά, πρόωρα και αναίτια έναν ανεκτιμητο εξωμήτριο σύνδεσμο του παιδιού με τη μάνα του.
Το δίλημμα ανάμεσα στο γάλα της μαμάς και το επεξεργασμένο γάλα για βρέφη δεν τίθεται καν για τo 95% των παιδιών που έρχονται σε αυτόν τον κόσμο. Για 120 εκατομμύρια μωρά που γεννιούνται κάθε χρόνο σε χώρες όπου ο θηλασμός είναι η φυσιολογική κατάσταση, δεν υπάρχει εναλλακτική επιλογή: θα θηλάσουν, ως κάτι φυσικό και αυτονόητο. Για τα υπόλοιπα δέκα εκατομμύρια παιδιά που γεννιούνται κυρίως σε χώρες του βιομηχανικού κόσμου, οι μητέρες τους πρέπει να πάρουν μια σημαντική απόφαση σχετικά με τη διατροφή των μικρών τους.
Η απόφαση είναι δική τους και λαμβάνεται συνήθως κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Μόνο που για να είναι αυτή η απόφαση πραγματικά ελεύθερη πρέπει να είναι ενημερωμένη. Χρειάζεται να γνωρίζουν όλα τα σχετικά επιστημονικά δεδομένα, ώστε να εκτιμήσουν τις συνέπειες της επιλογής τους – στήθος ή μπιμπερό. Και δυστυχώς, πολύ μικρό ποσοστό γυναικών στην Ελλάδα αποφασίζουν αν θα θηλάσουν ή όχι, αν θα συνεχίσουν να θηλάζουν ή όχι, έχοντας προηγουμένως ενημερωθεί σωστά, πλήρως, υπεύθυνα και με επιστημονική εγκυρότητα.
Η πληροφόρηση της εγκύου δε μπορεί να προέρχεται από εταιρίες ΕΓΑΒ και τα φερέφωνά τους, αλλά από ανεξάρτητη επιστημονική πηγή. Αν μια γυναίκα ενημερωθεί πλήρως, λάβει την καλύτερη δυνατή βοήθεια στο θηλασμό και διαπιστώσει ότι η γαλουχία δεν κάνει για αυτήν, τότε κανένα πρόβλημα! Κανένας δε θα την κατηγορήσει. Αυτή η γυναίκα δε θα νιώσει ενοχή. Αντίθετα ενοχή νιώθουν εκείνες οι μητέρες – πολύ περισσότερες από τις προηγούμενες – που ήθελαν να θηλάσουν το μωρό τους αλλά έπεσαν πάνω σε έναν τοίχο ανυπέρβλητων επιβαλλόμενων εμποδίων και δεν τα κατάφεραν. Εκείνες μένουν για καιρό αποσβολωμένες, θυμωμένες, νιώθοντας ανίκανες.
Το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας δεν σκοπεύει να επιβάλλει το θηλασμό, δεν σκοπεύει να εξαναγκάσει καμία από το λιγότερο από 10% των μητέρων που, μετά από πλήρη και σωστή ενημέρωση, θέλουν να επιλέξουν με ελεύθερο τρόπο τα μπιμπερό για το μωρό τους. Το βιβλίο αυτό σκοπεύει όμως να οπλίσει με γνώση το 80% των Ελληνίδων που εξαναγκάζονται από την κουλτούρα του μπιμπερό να μην ακολουθήσουν την επιθυμία τους – να θηλάσουν το παιδί τους. Το ισχύον σύστημα στερεί την ελευθερία επιλογής στη μεγάλη πλειονότητα των γυναικών, εκείνων που θέλουν να θηλάσουν. Αυτές οι μητέρες χρειάζονται επειγόντως επιχειρήματα με τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα, ώστε να μπορούν να αντικρούουν σχόλια που εχθρεύονται το θηλασμό, ενάντιες πρακτικές, πιέσεις και αντιλήψεις χωρίς καμία επιστημονική βάση που καθημερινά υποσκάπτουν τις προσπάθειές τους.
Οι ευθύνες εδώ δεν είναι ατομικές αλλά συλλογικές. Ο θηλασμός δεν είναι ευθύνη της κάθε μάνας αλλά υποχρέωση του συστήματος υγείας, δικαίωμα της κάθε μητέρας και του κάθε μωρού που βάναυσα καταπατείται. Η πολιτεία έχει ευθύνη να προάγει το θηλασμό, να δημιουργήσει ένα φιλικό, υποστηρικτικό περιβάλλον σε κάθε βήμα της λεχώνας. Στο άρθρο 24 της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού αναγνωρίζεται ο σημαντικός ρόλος του θηλασμού στο δικαίωμα του παιδιού για το υψηλότερο δυνατό επίπεδο υγείας. Η χώρα μας καλείται να προστατεύσει τη φυσιολογική βρεφική διατροφή όπως όλα τα άλλα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Καλείται από τη διεθνή κοινότητα να εναρμονιστεί με τα διεθνή δεδομένα, να ενορχηστρώσει καμπάνια προώθησης του μητρικού θηλασμού, να δώσει χρήματα στην προστασία της γαλουχίας ως σημαντικό μέτρο δημόσιας υγείας, ως επένδυση για το μέλλον, να μετατρέψει όλα τα νοσοκομεία της σε ιδρύματα Φιλικά προς τα Βρέφη. Οι Ελληνίδες λεχώνες δε θα έπρεπε να παρακαλούν για πρόσβαση σε σωστές πληροφορίες και προστασία – αυτά είναι δικαιώματα που πρέπει να απαιτούν.
Έχει δύναμη η πολιτική βούληση ώστε να επιφέρει αλλαγές στα ποσοστά θηλασμού; Φυσικά. Το παράδειγμα της Βραζιλίας είναι χαρακτηριστικό: το 1996 70% των Βραζιλιάνων ξεκινούσαν το θηλασμό ενώ το 2006 το 99,5%. Το 1975 η μέση διάρκεια γαλουχίας για μια Βραζιλιάνα ήταν δύο μήνες, ενώ το 2005 δεκατέσσερις μήνες. Τι μεσολάβησε; Μια μεγάλη πανεθνική καμπάνια προστασίας του μητρικού θηλασμού με ισχυρή βούληση από την πολιτεία, με θέσπιση στόχων ως προς τα ποσοστά θηλασμού σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Μέσα σε λίγα χρόνια πάνω από τριακόσια νοσοκομεία στη Βραζιλία έγιναν Φιλικά προς τα Βρέφη.
Το 2006 υπήρχαν πάνω από είκοσι χιλιάδες μαιευτήρια ανά τον κόσμο πιστοποιημένα ως Φιλικά προς τα Βρέφη – το 28% των μαιευτηρίων παγκοσμίως. Οκτακόσια νοσοκομεία στο Μεξικό είναι Φιλικά προς τα Βρέφη. Όλα ανεξαιρέτως τα μαιευτήρια στη Σουηδία προάγουν το μητρικό θηλασμό σύμφωνα με την πρωτοβουλία της UNICEF. 156 χώρες κατά τα τελευταία 20 χρόνια έχουν δώσει τον τίτλο «Φιλικό προς τα Βρέφη» σε ένα τουλάχιστον νοσοκομείο τους. Στην Ελλάδα αποκτήσαμε μόλις πρόσφατα έστω δύο τέτοια μαιευτήρια το 2011.
Ο θηλασμός φυσικά και δεν είναι εύκολη υπόθεση, όπως δεν είναι εύκολη υπόθεση το να είσαι γονιός. Κάθε νέα μητέρα βιώνει, από λίγο έως πολύ, συνταρακτικές και απότομες αλλαγές στη ζωή της με την άφιξη του μωρού της, είτε το θηλάσει είτε όχι. Με την σταδιακή προσαρμογή στη νέα κατάσταση αρχίζει να γεύεται και την άλλη πλευρά, εκείνη της ανείπωτης χαράς, της πλήρωσης που προσφέρει η μητρότητα, αλλά και η γαλουχία.
Έχει τεράστια σημασία το καλό ξεκίνημα στο θηλασμό. Αν τα πράγματα γίνουν σωστά, ανεμπόδιστα από την αρχή, όλα γίνονται απλά και στρωτά. Αν τα εμπόδια στο θηλασμό δράσουν στις κρίσιμες πρώτες εβδομάδες από τη γέννηση του παιδιού, η μητέρα έρχεται συνήθως αντιμέτωπη με ένα φαύλο κύκλο προκλήσεων και δυσκολιών που την υπερνικούν; εκτός εάν διαθέτει μεγάλα αποθέματα πίστης στον εαυτό της και στο θηλασμό, μαζί με την τύχη να βρει κατάλληλη υποστήριξη.
Η βιομηχανία γαλάτων για βρέφη γνωρίζει και επενδύει σε αυτές τις τεχνητές δυσκολίες της γαλουχίας. Για αυτούς οι πωλήσεις των προιόντων τους είναι αυτοσκοπός. Σύμφωνα με εμπιστευτικές εκτιμήσεις μιας από αυτές τις πολυεθνικές εταιρίες, υπάρχει για την αγορά βρεφικών γαλάτων τεράστια ευκαιρία για επέκταση σε παγκόσμιο επίπεδο. Πιστεύουν ότι η πωλήσεις θα μπορούσαν να φτάσουν τα ογδόντα δις δολλάρια το χρόνο. Οι πωλήσεις ΕΓΑΒ σήμερα είναι μόνο τέσσερα δις δολλάρια το χρόνο, δηλαδή το 5% των δυνητικών πωλήσεων. Τα περιθώρια αύξησης κερδών είναι μεγάλα, για αυτό και προσπαθούν με συστηματική προπαγάνδα να απομακρύνουν την πλειονότητα των γυναικών από το θηλασμό. Στην προσπάθειά τους αυτή βρίσκουν δυστυχώς ως σημαντικό σύμμαχο τους γιατρούς, τα νοσοκομεία και τα συστήματα υγείας.
Απέναντι σε συμφέροντα λίγων που υποσκάπτουν τη δημόσια υγεία, η πολιτεία έχει χρέος να προτάξει το θέμα του μητρικού θηλασμού ως Εθνικό θέμα. Αφορά στην υγεία, στη νοητική ανάπτυξη και τον ψυχισμό των ελληνοπαίδων, στην υγεία των Ελληνίδων γυναικών και είναι παράλληλα τεράστιο οικονομικό θέμα. Χρήζει μιας άλλης αντιμετώπισης από τους ιθύνοντες.
Μέχρι τότε οι περισσότερες Ελληνίδες θα συνεχίσουν να πασχίζουν, ως επι το πλείστον ανυπεράσπιστες, μόνες, για να εγκαταστήσουν τη γαλουχία ενάντια στο ρεύμα. Μέχρι να συνειδητοποιήσουμε ότι ο θηλασμός δεν είναι θέμα ατομικής συμβουλευτικής και αλλαγής ατομικών συμπεριφορών αλλά θέμα αντίστασης στην εχθρική προπαγάνδα και θεμα πολιτικών υγείας που τον προστατεύουν.
Η τεχνητή διατροφή των μικρών παιδιών με ζωικό γάλα είναι κάτι που, σε ειδικές περιστάσεις, μπορεί να σώσει ζωές. Το ζήτημα είναι η υπερβολική, μαζική και κακή της χρήση, η οποία οδηγεί αχρείαστα σε ασθένειες και πόνο. Η πολιτεία κάνει έως τώρα δυστυχώς πολύ λίγα πράγματα για να διασφαλίσει ότι η τεχνητή διατροφή θα είναι μια σπάνια, «επείγουσα» πρακτική για ορισμένα μόνο παιδιά, σύμφωνα με αυτό που σχεδιάστηκε εξ’ αρχής να είναι.
Το κακό με αυτό το βιβλίο είναι ότι θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο στους γονείς που δε θα το διαβάσουν ποτέ! Πρόκειται για την έγκυο που δε θα ψάξει και πολύ το ζητημα, που θα ακολουθήσει κατά γράμμα τις ελλειπείς συμβουλές του τυπικού γυναικολόγου και του κλασσικού παιδιάτρου, που δε θα διαβάσει βιβλία για γονείς, δε θα ψάξει στο ίντερνετ και δε θα δυσανασχετήσει πολύ με τις λανθασμένες οδηγίες της γιαγιάς ή της γειτόνισσας. Σε αυτές τις γυναίκες αφιερώνω το βιβλίο μου και εύχομαι, με κάποιο τρόπο, κάποια στιγμή να φτάσει στα χέρια τους.
Το βιβλίο αφιερώνεται επίσης στις γυναίκες που δε θηλάζουν ή δε θήλασαν ποτέ τα παιδιά τους. Αν κάποιοι γύρω τους, ειδικοί και μη, είχαν κάνει το καθήκον τους, αν οι γυναίκες αυτές γνώριζαν τις επιστημονικές πληροφορίες που το βιβλίο μου περιέχει, είμαι σίγουρος ότι θα έκαναν μια παραπάνω προσπάθεια στη γαλουχία. Δεν τις κατηγορεί κανένας. Το προβλημα δεν είναι δικο τους, αλλα του περιβαλλοντος τους που, με επιβαλλομενα εμποδια, τραγικες παραλειψεις και λανθασμενες οδηγιες τις αποτρεπουν από το θηλασμο. Καμία μάνα δεν είναι λιγότερο μάνα επειδή δε θήλασε. Αγάπη και μητρότητα υπάρχει και χωρίς θηλασμό. Από την άλλη μεριά, η σύγχρονη επιστήμη υποστηρίζει κατηγορηματικά ότι ο θηλασμός είναι ο φυσιολογικός τρόπος ανατροφής των μικρών παιδιών.

Στέλιος Παπαβέντσης MRCPCH DCH IBCLC 2011

Σχετικά Άρθρα

top
Όροι Χρήσης | Εμπιστευτικότητα | Πνευματικά Δικαιώματα | Login