search
top

Πνευμονία

Τι είναι η πνευμονία;

Πνευμονία είναι φλεγμονή σε ιστό των πνευμόνων, κατά την οποία υπάρχει φλεγμονώδες υγρό στις κυψελίδες των πνευμόνων. Αυτό το φλεγμονώδες υγρό μπορεί να μειώνει την απορρόφηση του οξυγόνου από τον αέρα που εισπνέεται προκαλώντας αναπνευστική δυσχέρεια και μείωση του οξυγόνου στο αίμα.

Από τι προκαλείται η πνευμονία στα παιδιά;

Η πνευμονία προκαλείται από ιούς ή μικρόβια. Τα πιο κοινά αίτια, ιδιαίτερα στα μικρά παιδιά, είναι οι ιοί.

Πως γίνεται η διάγνωση της πνευμονίας;

Ο γιατρός φτάνει στην διάγνωση της πνευμονίας συνδυάζοντας στοιχεία από το ιστορικό, την κλινική εξέταση του παιδιού, εξετάσεις αίματος, μέτρηση κορεσμού οξυγόνου στο αίμα και σε συνδυασμό με ακτινογραφία. Η ακτινογραφία που υποδεικνύει πνευμονία είναι αναγκαία αλλά και μη ικανή από μόνη της προυπόθεση για να διαγνωστεί πνευμονία. Με άλλα λόγια, ένα παιδί με κλινική εικόνα πνευμονίας μπορεί να επιβεβαιωθεί ότι έχει πνευμονία με θετική ακτινογραφία, ωστόσο σπάνια μια ακτινογραφία από μόνη της είναι τόσο χαρακτηριστική που να υποδηλώνει πνευμονία χωρίς σημαντικά άλλα σημάδια από το ιστορικό, κλινική εξέταση και εξετάσεις αίματος. Το κυριότερο κριτήριο είναι η κλινική εικόνα του παιδιού.

Τι συμπτώματα και σημεία έχει η πνευμονία;

Αυτά ποικίλουν. Συνήθως υπάρχουν σε ποικίλους συνδυασμούς υψηλός πυρετός, πυρετός που επιμένει για περισσότερες από δύο ημέρες, δυσκολία στην ανάσα, βήχας, έμετοι, κακή γενική διάθεση και κόπωση, πόνος στο στήθος ή στην κοιλιά και ανορεξία.

Πως θεραπεύεται η πνευμονία;

Πολλά παιδιά με πνευμονία είναι σε σχετικά καλή κατάσταση ώστε να μην νοσηλεύονται και να παραμένουν στο σπίτι όπου μπορούν να λάβουν θεραπεία.

Χρειάζονται ξεκούραση. Συχνά βολεύονται καλύτερα να ξαπλώνουν σε μαξιλάρι (μετά το έτος) πιο ανασηκωμένα ή με κλίση του κρεβατιού (πριν το έτος).

Επίσης ενθάρρυνση να προσλαμβάνουν υγρά ώστε να παραμείνουν ενυδατωμένα. Ο μητρικός θηλασμός πρέπει να συνεχιστεί και συχνά θηλάζουν πιο συχνά. Προσφέρονται αγαπημένες τροφές λίγο και συχνά, δεν πιέζεται το παιδί να φάει, και ο γονιός έχει υπόψη ότι μόλις το παιδί νιώσει καλύτερα μετά από λίγες μέρες θα φάει καλύτερα και θα αναπληρώσει.

Αναλγητικά και αντιπυρετικά μπορεί να βοηθήσουν.

Αντιβηχικά δεν έχουν θέση σε πνευμονία, δεν βοηθούν και πρέπει να αποφεύγονται.

Το παιδί δεν πρέπει να εκτίθεται καθόλου σε παθητικό κάπνισμα.

Μόνο σε περίπτωση που η πνευμονία είναι μικροβιακή, δίνεται αγωγή με αντιβιοτικό. Η βελτίωση επέρχεται μέσα σε 24 με 48 ώρες από το ξεκίνημα της αντιβίωσης (ύφεση του πυρετού, βελτιωμένη διάθεση και ενέργεια, καλύτερη αναπνοή). Οι γονείς παρόλα αυτά θα πρέπει να γνωρίζουν ότι η ανορεξία μπορεί να επιμείνει για μέρες, ενώ ο υπολειπόμενος βήχας μπορεί να επιμείνει μέχρι και για εβδομάδες. Η διάρκεια της αγωγής με αντιβιοτικό είναι 7 με 10 μέρες και είναι πολύ σημαντικό να συμπληρωθεί πλήρως η διάρκεια της αγωγής.

Στην ιογενή πνευμονία – την συχνότερη στα μικρά παιδιά – τα αντιβιοτικά δεν έχουν καμία θέση. Είτε δοθούν είτε όχι, η ανάρρωση συνήθως είναι πιο αργή, δεν υπάρχει άμεση ανταπόκριση στην αντιβίωση μέσα σε 2 μέρες, αλλά μπορεί να υπάρξει σταδιακή βελτίωση μέσα σε εβδομάδες.

Λίγα παιδιά χρειάζονται εισαγωγή στο νοσοκομείο. Σημάδια ότι η πνευμονία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί στο σπίτι είναι:

  • Πνευμονία σε βρέφος μερικών μηνών ή σε πρόωρο ή σε μικρό παιδί με χρόνια πρόβλημα καρδιάς ή αναπνευστικού
  • Το παιδί δεν μπορεί να πάρει φάρμακα από το στόμα ή κάνει εμετούς
  • Μετά την αντιβίωση δεν υπάρχει καλυτέρευση ή υπάρχει χειροτέρευση
  • Κακή γενική κατάσταση, με ληθαργικότητα ή υπνηλία
  • Το παιδί δεν μπορεί να λάβει υγρά και αφυδατώνεται, οπότε το παιδί θα χρειαστεί ενδοφλέβια υγρά
  • Το παιδί έχει σοβαρή αναπνευστική δυσχέρεια ή χαμηλό οξυγόνο στο αίμα, οπότε το παιδί χρειάζεται μάσκα οξυγόνου
  • Ο πυρετός είναι επίμονα υψηλός για πολλές μέρες ή/ και υπάρχουν ενδείξεις για πλευριτικό υγρό ή εμπύημα

Η αντιβιοτική ενδοφλέβια θεραπεία θα χρειαστεί μόνο στις πνευμονίες που θεωρούνται μικροβιακές. Διαρκεί μέχρι να υπάρχει κλινική βελτίωση και να μπορέσει το παιδί να λάβει τελικά αγωγή από το στόμα.

Εφόσον η ανταπόκριση του παιδιού είναι καλή κλινικά, δεν απαιτείται επανάληψη εξετάσεων αίματος ή επανάληψη ακτινογραφίας, παρά μόνο κλινικός επανέλεγχος.

Πρόληψη

Πολλά εμβόλια προλαμβάνουν συγκεκριμένες αιτίες πνευμονίας, όπως το εμβόλιο του αιμόφιλου, του πνευμονιόκοκκου, της γρίπης.

Διδάσκουμε στα παιδιά βασικά προληπτικά μέτρα για τον περιορισμό της μετάδοσης λοιμωδών νοσημάτων: καλό πλύσιμο των χεριών, φύσημα της μύτης, χρήση χαρτομάντηλου μιας χρήσης που πετιέται, να μην μοιράζονται αντικείμενα όπως πιάτα και πιρούνια με άλλα παιδιά, να καλύπτουν το στόμα όταν βήχουν ή φταρνίζονται κλπ.

Μπορεί το παιδί μου που βήχει να έχει πνευμονία;

Ο βήχας είναι ένα πολύ συχνό σύμπτωμα στα παιδιά. Τα πιο συχνά αίτια βήχα είναι τα απλά κρυολογήματα και οι ιογενείς λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού.

Είναι αναμενόμενο τα μικρά παιδιά να έχουν κατά μέσο όρο 6 με 12 επεισόδια βήχα ή λοιμώξεις ανώτερου αναπνευστικού κάθε χρόνο, και συνήθως τα αίτια είναι ιοί.

Οι γονείς πρέπει να ενημερώνονται ότι πολλές ιογενείς λοιμώξεις μπορεί να αφήνουν βήχα στο παιδί που μπορεί να διαρκεί και εβδομάδες μετά το τέλος του πυρετού. Ιδιαίτερα σε συχνές ιογενείς λοιμώξεις του χειμώνα όπως οι βρογχιολίτιδες, ο υπολειμματικός βήχας μπορεί να διαρκέσει αρκετές εβδομάδες. Τα αντιβιοτικά δεν έχουν καμία θέση σε τέτοια επεισόδια βήχα μετά από ιογενείς λοιμώξεις.

Σε λίγες περιπτώσεις ο βήχας μπορεί να είναι σημάδι μικροβιακής λοίμωξης στα πνευμόνια, στα αυτιά ή στο λαιμό. Υποτροπιάζοντα επεισόδια βήχα συμβαίνουν επίσης σε μικρά παιδιά με επεισόδια ιογενούς βρογχόσπασμου και σε μεγαλύτερα παιδιά με κρίσεις άσθματος.

Σε οποιαδήποτε αμφιβολία οι γονείς χρειάζεται να συμβουλεύονται τον παιδίατρό τους. Επιπλέον, οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν ότι μερικές φορές, ιδιαίτερα όταν συμπτώματα υποτροπιάζουν, επιμένουν ή χειροτερεύουν, απαιτείται επανέλεγχος και συχνή επανεκτίμηση στον γιατρό.

Σε γενικές γραμμές, τα φάρμακα ενάντια στον βήχα δεν είναι χρήσιμα. Δεν υπάρχουν επιστημονικές αποδείξεις ότι ωφελούν. Μάλιστα υπάρχουν έρευνες που δείχνουν ότι κάποια μπορεί να βλάψουν, ιδιαίτερα μικρά παιδιά.

Σε παιδιά άνω του έτους, χλιαρά ροφήματα όπως χαμομήλι, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με μέλι, μπορεί να έχουν θετική επίδραση στην μείωση του βήχα την νύχτα.

Μου είπαν ότι το παιδί μου έχει πνευμονία. Είναι πολύ ανησυχητικό;

H διάγνωση «πνευμονία» είναι μια παρεξηγημένη διάγνωση στα μικρά παιδιά, συχνά αποδίδεται χωρίς πλήρη τεκμηρίωση και προκαλεί φόβο ως λέξη στους γονείς, συχνά αναίτια. Η διάγνωση σπάνια είναι αποκλειστικά στηριζόμενη στην ακτινογραφία, ή μόνο στα ακροαστικά του παιδιού, αλλά πάντα πρέπει να συνεκτιμώνται όλες οι παράμετροι (γενική κατάσταση του παιδιού, πυρετός, βήχας, έμετοι, θρέψη, δύσπνοια, ακροαστικά, ακτινογραφία), με έμφαση κυρίως στα συμπτώματα και την κλινική εικόνα του παιδιού. Χρειάζεται πολύ καλή κλινική εκτίμηση για να αποφύγουμε υπερδιάγνωση βαφτίζοντας ως μικροβιακές πνευμονίες απλές ιογενείς λοιμώξεις αναπνευστικού, ιογενείς βρογχόσπασμους ή βρογχιολίτιδες ή ιογενείς πνευμονίες.

Ακόμα και σε διαγνωσμένη πνευμονία σε μικρό παιδί στην κοινότητα υπάρχει σημαντική πιθανότητα να πρόκειται για ιογενή πνευμονία, που δεν θεραπεύεται με αντιβίωση, όπου δηλαδή η αντιβίωση όχι μόνο δεν χρειάζεται αλλά μπορεί να βλάψει.

Σε άλλες περιπτώσεις ένα παιδί με μικροβιακή πνευμονία αλλά σε καλή γενική κατάσταση (απουσία υψηλού πυρετού πολλών ημερών, ικανοποιητική θρέψη και ενυδάτωση, απουσία σημαντικής δύσπνοιας ή μείωσης του κορεσμού αίματος σε οξυγόνο, απουσία έντονου βήχα κα) μπορεί κάλλιστα να αντιμετωπιστεί αρχικά στο σπίτι με αντιβιοτική αγωγή από το στόμα.

Μόνο εφόσον δεν ανταποκριθεί σε αυτήν μέσα στο επόμενο 48ωρο απαιτείται νοσηλεία. Σε περιπτώσεις τέλος που απαιτείται νοσηλεία η ενδοφλέβια αγωγή με αντιβιοτικά διαρκεί όσο χρειάζεται για να βελτιωθεί η κλινική εικόνα του παιδιού (να πέσει ο πυρετός, να βελτιωθεί η ανάσα και η γενική κατάσταση και θρέψη κλπ) και συνήθως δεν είναι παραπάνω από 2 με 5 ημέρες. Θα πρέπει όμως και σε αυτήν την περίπτωση να γίνεται κάθε προσπάθεια ώστε το παιδί να επανέρχεται με τους γονείς του στο οικείο περιβάλλον του σπιτιού του το νωρίτερο δυνατό και μόλις δείξει σημάδια ανάρρωσης και ανταπόκρισης να αλλάξει η ενδοφλέβια αντιβίωση σε αντιβίωση από το στόμα. Υπερβολικές νοσηλείες σε νοσοκομείο εβδομάδων μέχρι να εξαλειφθεί κάθε σύμπτωμα του παιδιού είναι αχρείαστες και βλαπτικές, γιατί τρομοκρατούν το παιδί και τους γονείς, οδηγούν σε χρήση υπερβολική δυνατών αντιβιοτικών που μπορεί να βλάψουν την φυσιολογική μικροβιακή χλωρίδα του παιδιού και να έχουν παρενέργειες, ενώ έχουν επίπτωση στην ψυχολογία της οικογένειας αλλά και στην τσέπη της οικογένειας και των ασφαλιστικών ταμείων.

Στέλιος Παπαβέντσης MRCPCH DCH IBCLC 2013

Σχετικά Άρθρα

top
Όροι Χρήσης | Εμπιστευτικότητα | Πνευματικά Δικαιώματα | Login