Υπερλιπιδαιμία στα παιδιά

Πόσο συχνή είναι η υπερλιπιδαιμία στα παιδιά;

Η αυξημένη χοληστερόλη στο αίμα είναι σημαντικό πρόβλημα υγείας στις μέρες μας. Μόνο στις ΗΠΑ υπολογίζεται ότι πάνω από το 15% του πληθυσμού των ενηλίκων έχουν επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα τους πάνω από το 240, επίπεδο που θεωρείται υψηλού κινδύνου.
Τις τελευταίες δεκαετίες έχει παρατηρηθεί παγκοσμίως αύξηση στην διάγνωση της υπερλιπιδαιμίας στα παιδιά. Περιστατικά ανευρίσκονται σε ολοένα μεγαλύτερους αριθμούς και μικρότερες ηλικίες. Η αύξηση αυτή συνδυάζεται και με την σταδιακή επιδημική αύξηση της παχυσαρκίας στους παιδικούς και εφηβικούς πληθυσμούς, της αρτηριακής υπέρτασης, του σακχαρώδη διαβήτη και του μεταβολικού συνδρόμου.
Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρία (American Heart Association) εκτιμά ότι τα περιστατικά υψηλής χοληστερόλης αίματος που ανευρίσκονται στις οικογένειες θα επηρεάζει το μέλλον ενός απρόβλεπτα μεγάλου αριθμού παιδιών και εφήβων.

Ποιες είναι οι αιτίες της αυξημένης χοληστερίνης στα παιδιά;

Η ιατρική κοινότητα έχει αρχίσει να συνειδητοποιεί ότι υπάρχουν κατηγορίες παιδιών που βρίσκονται σε ιδιαίτερο κίνδυνο να εμφανίσουν υπερλιπιδαιμία. Αυτά είναι τα παιδιά που:
• Έχουν μια διατροφή γεμάτη με κορεσμένα λιπαρά, junk food, fast food και πολλές «άδειες» θερμίδες.
• Εμφανίζουν παχυσαρκία
• Πάσχουν από νοσήματα όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, ο υποθυρεοειδισμός, νοσήματα ήπατος και νεφρών
• Έχουν καθιστικό τρόπο ζωής, περνώντας πολλές ώρες διαβάζοντας, βλέποντας τηλεόραση, μπροστά σε κομπιούτερ και βίντεο games
• Έχουν οικογενειακό ιστορικό υπερλιπιδαιμίας, τόσο περισσότερο όσο αφορά τους γονείς τους και από μικρές ηλικίες

Πότε πρέπει να εξετάζονται τα παιδιά για τα επίπεδα λιπιδίων στο αίμα τους;

Σύμφωνα με τις νεότερες διεθνείς επιστημονικές οδηγίες, τα παιδιά πρέπει να κάνουν εξέταση αίματος για το προφίλ λιπιδίων από την ηλικία των 2 ετών, εάν:
• Εμφανίζουν κάποιον από τους παραπάνω αναφερθέντες παράγοντες κινδύνου
• Έχουν τουλάχιστον ένα γονιό με διαγνωσμένα επίπεδα χοληστερίνης στο αίμα από 240 και πάνω
• Έχουν στις οικογένειές τους κάποιο ιστορικό πρώιμης καρδιοπάθειας (στεφανιαία νόσο με εκδήλωση πριν από την ηλικία των 55 ετών, σε κάποιον από τους γονείς ή παπούδες/ γιαγιάδες)
Ο έλεγχος αυτός θα πρέπει να επαναλαμβάνεται τακτικά, ανά περίπου 2 χρόνια ή όποτε κρίνει ο γιατρός που φροντίζει το παιδί.

Πως γίνεται ο έλεγχος του λιπιδαιμικού προφίλ στο παιδί;

Γίνεται πρωινή εξέταση αίματος με το παιδί κατά το δυνατόν νηστικό (χωρίς λήψη πρωινού).
Η εξέταση για να είναι πλήρης πρέπει να περιλαμβάνει την ολική χοληστερόλη αίματος, τα τριφλυκερίδια, την LDL και την HDL.

Ποιες τιμές μας ανησυχούν;

Η ολική χοληστερόλη αίματος είναι φυσιολογική στα παιδιά όταν είναι κάτω από 170.
Τα τριγλυκερίδια στα παιδιά είναι φυσιολογικά όταν είναι κάτω από 150.
Η HDL είναι η λεγόμενη καλή λιποπρωτείνη στο αίμα μας. Θα πρέπει να διατηρείται σε υψηλά επίπεδα. Στα παιδιά και εφήβους θα πρέπει να είναι πάνω από 45.
Η LDL είναι η λεγόμενη «κακή» λιποπρωτείνη στο αίμα μας και θα πρέπει να την διατηρούμε σε σχετικά χαμηλά επίπεδα. Στα παιδιά, τιμή άνω των 130 θεωρείται ανησυχητική.

Πως αντιμετωπίζεται ένα παιδί με υπερλιπιδαιμία;

Διορθωτικές κινήσεις στη διατροφή του παιδιού έχουν μεγάλη σημασία. Είναι σημαντικό να αποφεύγεται συχνή κατανάλωση τροφών με υψηλή συγκέντρωση κορεσμένων λιπαρών (τηγανητά, κόκκινο κρέας, τυρί και γιαούρτι κλπ). Επίσης να αποφεύγονται τροφές με υπερβολικά πολλές θερμίδες και απλά σάκχαρα. Είναι καλό να προτιμώνται τροφές με πολλά ωφέλιμα λιπαρά (πχ ψάρι, ελαιόλαδο) και η μεσογειακή διατροφή.
Οι γονείς πρέπει να θέσουν ως πρώτη προτεραιότητα την αλλαγή καθιστικών συνηθειών και την ενασχόληση του παιδιού με γυμναστική και αθλητική δραστηριότητα. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία αν το παιδί είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο.
Σε μερικές μόνο περιπτώσεις μεγαλύτερων παιδιών με έντονη διαταραχή υπερλιπιδαιμίας που δεν ανταποκρίνεται στις αλλαγές στη διατροφή και στον τρόπο ζωής, μπορεί να χρειαστεί να γίνει λήψη από το παιδί φαρμάκου για τον έλεγχο των επιπέδων χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων.

Στέλιος Παπαβέντσης MRCPCH DCH IBCLC 2011

Σχετικά Άρθρα

• page: Παχύσαρκα βρέφη
• page: Παιδική παχυσαρκία
• page: Διαγνωστικές εξετάσεις: πότε πρέπει να γίνονται